Η ώρα της επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και κατ’ επέκταση στην εξουσία των ΗΠΑ έφτασε, με τους δυτικούς συμμάχους της ισχυρότερης χώρας του πλανήτη να είναι προετοιμασμένοι, ελπίζοντας για το καλύτερο, ωστόσο είναι απροετοίμαστοι για το χειρότερο σενάριο.
Ξεκινά η δεύτερη θητεία Τραμπ στον Λευκό Οίκο
Λίγες μέρες πριν την ορκωμοσία του, ο Τραμπ ανέβασε την ένταση, με αναφορές σε αύξηση των δασμών, προς τον Καναδά, την Κίνα και το Μεξικό, ενώ έκανε λόγο μέχρι και για εισβολή στη Γροιλανδία και τη διώρυγα του Παναμά. Παράλληλα, πίεσε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να προχωρήσει τις ενέργειες για εκεχειρία στη Μέση Ανατολή, παρότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε αντισταθεί σθεναρά στις παροτρύνσεις του Τζο Μπάιντεν από τον περασμένο Μάιο.
Την ίδια στιγμή, τα όσα ανέφερε ο νέος υπουργός Εξωτερικών, Μάρκ Ρούμπιο, στην επιτροπή εξωτερικών σχέχεων της Γερουσίας, θύμιζαν περισσότερο τον Τζέιμς Μπέικερ ΙΙΙ, παρά τον Στιβ Μπάνον, δύο πολιτικούς που βρέθηκαν στο ίδιο υπουργείο κατά το παρελθόν. Ουσιαστικά, ερωτηματικό για την Ευρώπη αποτελεί το αν ο Ρούμπιο θα μπορέσει να ασκήσει επιρροή στην εξωτερική πολιτική, κάτι που σε μεγάλο βαθμό θα εξαρτηθεί από την επικεφαλής του κυβερνητικού επιτελείου, Σούζι Γουάιλς, αλλά και τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, Μάικ Γουόλτς.
Το σύνθημα Τραμπ και οι χώρες που βρίσκονται στο στόχαστρο
Οι διπλωμάτες πολλών χωρών παραμένουν σε εγρήγορση, καθώς πολλές από τις απειλές Τραμπ μπορεί εν τέλει να γίνουν και πράξη. Άλλωστε, ο ίδιος ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αποσαφηνίσει ότι σκοπεύει να λειτουργεί απρόβλεπτα, με τις δηλώσεις του στη Wall Street Journal να είναι ενδεικτικές του τρόπου σκέψης του. «Ο Σι Τζινπίνγκ με σέβεται επειδή ξέρει ότι είμαι πολύ τρελός». Ο Ρεπουμπλικάνος πολιτικός εκλέχθηκε με το σύνθημα «πρώτα η Αμερική» και πιθανότατα σκοπεύει να το πιστοποιήσει από την πρώτη ημέρα της παρουσίας του στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian.
Πάντως, είναι δεδομένο ότι δεν μπορεί να τερματίσει αύριο τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπως δεν είναι σε θέση να ξεκινήσει τις απελάσεις μεταναστών που έχει υποσχεθεί, ούτε να επιβάλει δασμούς 25% σε όλο τον κόσμο. Παρόλα αυτά, αναμένεται να αποκαλύψει ποιες ξένες χώρες βρίσκονται στο στόχαστρό του, με τον Καναδά, την Κίνα και το Μεξικό να είναι στο επίκεντρο.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Καναδοί διπλωμάτες την προηγούμενη εβδομάδα βρέθηκαν στην Ουάσινγκτον, προκειμένου να διαπιστώσουν την αιτία που είναι στο στόχαστρο του Τραμπ. Μάλιστα, ο Καναδάς φέρεται έτοιμος να επιβάλει «αντίποινα» στις ΗΠΑ σε περίπτωση που ο Αμερικανός πρόεδρος ανοίξει τον Ασκό του Αιόλου με έναν εμπορικό πόλεμο. Από τη μεριά της, η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σεϊνμπάουμ, συναντήθηκε με υπουργούς Εξωτερικών της Λατινικής Αμερικής, ώστε να προετοιμαστεί μια κοινή στρατηγική εναντίον των μέτρων που θα λάβει ο Ντόναλντ Τραμπ. Από εκεί και πέρα, η Κίνα έχει ξεκινήσει την ίδια διαδικασία εδώ και έναν χρόνο, αναζητώντας συνεχώς συμμάχους.
Η αντίδραση των συμμάχων των ΗΠΑ στο ενδεχόμενο επιβολής δασμών
Ο ερευνητής της Νότιας Ασίας στο Thinktank Chatham Hous, Δρ. Σιετίγκ Μπαϊπάι (Chietigi Bajpaee), προβλέπει ότι «οι σύμμαχοι θα επιχειρήσουν ένα μείγμα κατευνασμού, ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και αντιποίνων, την ώρα που οι μεσαίες δυνάμεις θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν το ελεύθερο εμπόριο, όπως έκαναν και στην πρώτη θητεία του Τραμπ».
Για την Ευρώπη η πρόβλεψη είναι σημαντική, καθώς πρόκειται για μια περιοχή που οι πολίτες είναι ιδιαίτερα εχθρικοί προς τον Τραμπ. Ο υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας, Ρόμπερτ Χάμπεκ, εξέφρασε την άποψη ότι οι δασμοί των ΗΠΑ θα επηρεάσουν τη βιομηχανία της χώρας του. Είναι γεγονός ότι ακόμα και ο Φρίντριχ Μερτς -που θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι θα είναι ο επόμενος καγκελάριος- έχει ξεκαθαρίσει ότι η ενότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί προϋπόθεση για το μέλλον.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες επιμένουν να τονίζουν ότι οι απειλές Τραμπ δεν θα γίνουν πράξη, με βάση και τα πεπραγμένα του παρελθόντος. Συγκεκριμένα, το 2016 ο Ρεπουμπλικάνος πολιτικός είχε ανακοινώσει ότι σε περίπτωση εκλογής του θα επιβάλει δασμούς 30% στο Μεξικό, ωστόσο στη συνέχεια προχώρησε σε συμβιβασμό. Η ΕΕ «γλύτωσε» την αύξηση των δασμών, λόγω της συμφωνίας του 2018 για αγορά αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, αλλά και φασολιών σόγιας, οπότε δεν αποκλείεται να γίνει κάτι αντίστοιχο και αυτή τη φορά.
Οι συμμαχίες και θέση για τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η παρουσία του Ρούμπιο στη Γερουσία, ανέδειξε ότι ο ίδιος επιθυμεί να συνεργαστεί με το Μεξικό, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα καρτέλ ναρκωτικών, υπογραμμίζοντας ότι θέλει να καλλιεργήσει συμμαχίες για τη χώρα του. Ο υπουργός Εξωτερικών επισήμανε ότι θέση της κυβέρνησης για την ανατολική Ευρώπη είναι ότι «ο πόλεμος έπρεπε να τερματιστεί», κάτι που είχε ως προαπαιτούμενο εδαφικές υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές. Μάλιστα, χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, καταλήγοντας ότι για να καθίσουν οι δύο χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, θα πρέπει το Κίεβο να βρίσκεται σε ισχυρή θέση.
«Ο στόχος του Πούτιν τώρα είναι να αποκτήσει τη μέγιστη δυνατή επιρροή, ώστε να μπορεί ουσιαστικά να επιβάλει ουδετερότητα στην Ουκρανία, ώστε να επιστρέψει μετά από 4-5 χρόνια, κάνοντας πάλι τα ίδια. Αυτό είναι ένα αποτέλεσμα που δεν θα ευνοούσε κανέναν από εμάς. Ακόμα και αν η σύγκρουση τερματιστεί, η Ουκρανία θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό της», σημείωσε ο Ρούμπιο, με έναν Βρετανό αξιωματούχο να σχολιάζει πως «αυτό δεν ακούγεται σαν μια ουδέτερη Ουκρανία που μένει χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας».
Για το ΝΑΤΟ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ φέρεται να είναι σταθερός στον νόμο που υπέγραψε ο ίδιος μαζί με τον Τιμ Κέιν το 2023, σύμφωνα με τον οποίο ο Λευκός Οίκος δεν μπορεί να βγάλει τη χώρα από το ΝΑΤΟ, χωρίς την έγκριση της Γερουσίας. Πάντως, κάθε Αμερικανός πολιτικός επιθυμεί να δει την Ευρώπη να ενισχύει περισσότερο της άμυνά της, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
«Θα πρέπει ο ρόλος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στον 21ο αιώνα να είναι πρωταρχικά αμυντικός ή να αποτελεί ανάχωμα στην επιθετικότητα, με τις χώρες να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος αυτής της ευθύνης συνεισφέροντας περισσότερο;», διερωτήθηκε ο Ρούμπιο.
Η ανοιχτή κόντρα με την Κίνα
Εξάλλου, ο Ρούμπιο εξέφρασε την άποψη ότι η Κίνα δεν επιθυμεί στρατιωτική σύγκρουση. «Οι Κινέζοι έχουν βασικά καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Αμερική είναι ένα είδος κουρασμένης, μεγάλης δύναμης σε παρακμή. Ότι βρίσκονται σε μια πορεία τα επόμενα 20-30 χρόνια για να μας εκτοπίσουν με φυσικό τρόπο, ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί. Νομίζω ότι η προτίμησή τους είναι να μην υπάρξει καμία εμπορική ή ένοπλη σύγκρουση στο μεσοδιάστημα, καθώς θεωρώ ότι θα μπορούσαν να διακόψουν αυτό που πιστεύουν ότι είναι μια φυσική εξέλιξη», ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ.
«Θα ήταν λάθος να μπούμε με ψυχροπολεμική νοοτροπία για να διαλέξουμε μια πλευρά τώρα», πρόσθεσε στη συνέχεια, ενώ επισήμανε ότι θα πρέπει η χώρα του να γίνει λιγότερο εξαρτημένη οικονομικά από την Κίνα.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η Ουάσινγκτον δεν προσανατολίζεται να εγκαταλείψει τη στήριξη των Κούρδων της Συρίας. «Δεν θέλουμε να αφήσουμε τους εταίρους μας που με μεγάλες θυσίες φυλάκισαν τους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους. Ένας από τους λόγους που καταφέραμε να διαλύσουμε τον ISIS είναι το ότι αυτός ο λαός κράτησε τους μαχητές σε φυλακές, παρά τις μεγάλες απειλές».
Όσον αφορά το Ιράν, ο Ρούμπιο εξέφρασε μια διαφορετική άποψη, επαναλαμβάνοντας τα όσα ανέφερε μια σχολή της ασιατικής χώρας, σύμφωνα με την οποία «υπάρχει μεγάλο πρόβλημα και χρειάζεται μια διέξοδος». Ο υπουργός του Τραμπ ισχυρίστηκε ότι ο Λευκός Οίκος θα είναι περισσότερο από κάθε άλλη φορά «φιλικός» προς το Ισραήλ, απορρίπτοντας -ωστόσο- κάθε σενάριο να αποκτήσει τον έλεγχο της Γάζας. «Το ερώτημα προς τους Παλαιστίνιους είναι ποιος θα κυβερνήσει την περιοχή βραχυπρόθεσμα και ποιος στην πορεία. Θα είναι η Παλαιστινιακή Αρχή ή κάτι άλλο; Κάποιος θα πρέπει να είναι», ξεκαθάρισε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας.
Επίσης, ο ίδιος συμφώνησε με την άποψη ότι στο Σουδάν είναι σε εξέλιξη μια γενοκτονία, στέλνοντας μήνυμα προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ότι «υποστηρίζουν ανοιχτά αυτό που συμβαίνει στην αφρικανική χώρα».
Η βαρύτητα των όσων είπε ο Ρούμπιο στη Γερουσία
Είναι γεγονός ότι πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι ο Τραμπ θα είναι ο απόλυτος κυρίαρχος της κυβέρνησης των ΗΠΑ, κάτι που σημαίνει ότι ο ίδιος θα λαμβάνει εν τέλει όλες τις αποφάσεις. Αυτό υποστήριξε και ο πρώην πρωθυπουργός της Αυστραλίας, Μάλκολμ Τέρνμπουλ, που σημείωσε ότι όσο ο Λευκός Οίκος θα ανακοινώνει εχθρικά μέτρα προς τους συμμάχους του, τότε είναι το κρισιμότερο σημείο για να σταθεί κανέις απέναντι στους «τραμπουκισμούς».
«Ο Τραμπ πάντα θέτει το ερώτημα του τι κερδίζει αυτός (και η χώρα του) από την εκάστοτε συμφωνία. Εκεί θα πρέπει να τον πείσει ο καθένας ότι υπάρχει κοινό έδαφος συνεργασίας», τόνισε ο Τέρνμπουλ.
