Μιλώντας χθες με τον Αντώνη Σρόιτερ στο Greece Talks, το συνέδριο του «Πρώτου Θέματος» και του Travel.gr, ο πρωθυπουργός εκτίμησε ότι το ταξίδι θα ολοκληρωθεί «χωρίς αναταράξεις». Η πρόβλεψή του, ωστόσο, συνοδεύτηκε από δύο διακριτές προειδοποιήσεις προς την Άγκυρα. Η πρώτη αφορούσε στο ενδεχόμενο μιας νέας έντασης στο πεδίο, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να υπενθυμίζει όσα έκανε η Ελλάδα το καλοκαίρι του 2020. Η δεύτερη είχε αποδέκτη την τουρκική ηγεσία και αφορούσε στη «Γαλάζια Πατρίδα», με τον πρωθυπουργό να αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η κρίσιμη διαδρομή
Το Abeille Marengo απέπλευσε στις 18:26 της Τρίτης από το Ηράκλειο και έκτοτε βρίσκεται ανοιχτά της Κρήτης, με πρώτο σταθμό τη βαθμονόμηση του ερευνητικού εξοπλισμού και τις απαραίτητες τεχνικές δοκιμές εντός ελληνικών χωρικών υδάτων. Το αρχικό αυτό στάδιο εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου δύο εικοσιτετράωρα, πριν το γαλλικό σκάφος κινηθεί ανατολικότερα, ακολουθώντας τον σχεδιασμό των ερευνών.
Εφόσον τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, προς το τέλος της εβδομάδας αναμένεται να προσεγγίσει τα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Κάσου, στην ευρύτερη περιοχή όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις στη βάση και του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η Άγκυρα έχει ήδη καταγράψει τις θέσεις της με αντι-NAVTEX, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας τουρκικής ναυτικής αναγγελίας. Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρουσιάσει την εξέλιξη των εργασιών ως δραστηριότητα που πραγματοποιείται με τη δική της συγκατάθεση, διατηρώντας τις αξιώσεις της χωρίς απαραίτητα να προκαλέσει ένταση στη θάλασσα.
Ο σταθμός NAVTEX Ηρακλείου εξέδωσε προειδοποίηση (NAVWARN 1441/26) με την οποία κηρύσσει «άκυρο και ανυπόστατο» προγενέστερο μήνυμα που εξέπεμψε «μη εξουσιοδοτημένος σταθμός». Στο μήνυμα ανακοινώνονταν ερευνητικές δραστηριότητες για την εγκατάσταση του υποβρύχιου καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI), έργου κοινού ενδιαφέροντος της ΕΕ, από το γαλλικής σημαίας σκάφος VB Abeille Marengo. Με τη νέα NAVTEX ακυρώνεται ουσιαστικά η τουρκική NAVTEX. Το μήνυμα που κηρύσσεται άκυρο φέρει τον αριθμό FA76-1127/26 και ταυτίζεται με την τουρκική NAVTEX 1127/26, η οποία εκδόθηκε το βράδυ της 10ης Νοεμβρίου και ανέφερε ότι η Τουρκία έδωσε τη συγκατάθεσή της για να ξεκινήσουν οι έρευνες.
Για την Αθήνα, άλλωστε, δεν αρκεί μόνο η ανεμπόδιστη διεξαγωγή των ερευνών. Εξίσου σημαντικό είναι να μη δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η πραγματοποίησή τους προϋποθέτει οποιαδήποτε τουρκική έγκριση. Πρόκειται για τη διπλωματική διάσταση μιας αποστολής που, πέρα από τον ενεργειακό της χαρακτήρα, συνδέεται πλέον άμεσα με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Η υπενθύμιση του 2020
Στο ενδεχόμενο τουρκικής παρέμβασης επί του πεδίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να απαντήσει με μια αναφορά στο πρόσφατο παρελθόν. Όταν ρωτήθηκε τι θα συμβεί εάν το γαλλικό πλοίο συναντήσει τουρκικά πολεμικά, απέφυγε να περιγράψει υποθετικούς επιχειρησιακούς χειρισμούς, φρόντισε όμως να υπενθυμίσει την ελληνική αντίδραση στην κρίση του 2020.
«Θυμηθείτε το καλοκαίρι του 2020, όταν ουσιαστικά υπερασπιστήκαμε στο πεδίο κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του.
Η επιλογή του να ανακαλέσει εκείνη την περίοδο, συνδέοντάς τη με την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, έδωσε και το περιεχόμενο της προειδοποίησής του. Η Αθήνα δεν επιδιώκει μια νέα αναμέτρηση, διαμηνύει όμως ότι διαθέτει την εμπειρία και την αποτρεπτική ισχύ για να αντιμετωπίσει μια κρίση, εφόσον αυτή προκύψει.
Το όπλο των χωρικών υδάτων
Ακόμη πιο συγκεκριμένη ήταν η δεύτερη προειδοποίηση του πρωθυπουργού, με αφορμή το ενδεχόμενο η τουρκική Εθνοσυνέλευση να προχωρήσει σε νομοθετική κατοχύρωση της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε μια τέτοια κίνηση «αχρείαστη κλιμάκωση», εκτιμώντας ότι, αν και δεν θα δημιουργούσε κάποιο βαρύ νομικό τετελεσμένο, θα επιβάρυνε σημαντικά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι θα υπάρξει «μία δυναμική αντίδραση της Ελλάδος».
Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται κυρίως στην απάντηση που έδωσε όταν ο Αντώνης Σρόιτερ τον ρώτησε εάν αυτή η αντίδραση θα μπορούσε να είναι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων.
«Όχι, δεν το αποκλείω. Δεν το αποκλείω, γιατί η δουλειά μου είναι τέτοια ώστε να μην αποκλείω τίποτα», απάντησε ο πρωθυπουργός, επιλέγοντας να κρατήσει ανοιχτή τη συγκεκριμένη δυνατότητα χωρίς να αποκαλύψει περισσότερα για τους σχεδιασμούς της Αθήνας.
Η αναφορά του δεν συνιστά προαναγγελία απόφασης, ούτε συνδέθηκε με την αποστολή του Abeille Marengo. Προσθέτει, ωστόσο, μια διαφορετική διάσταση στην ελληνική στάση απέναντι στην Άγκυρα, καθώς ο πρωθυπουργός δεν περιορίστηκε σε μια γενική προειδοποίηση, αλλά απέφυγε ρητά να αποκλείσει μια συγκεκριμένη ελληνική επιλογή.
Το γαλλικό χαρτί
Στο μεταξύ, η γαλλική ρηματική διακοίνωση εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών, παρά τις χθεσινές διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά δεν δημιουργεί προβλήματα στην ελληνική κυβέρνηση, ούτε μπορεί να εκληφθεί ως αίτημα αδειοδότησης.
«Η ενημέρωση την οποία έχει δώσει η γαλλική πλευρά στην Τουρκία καθ’ οιονδήποτε τρόπο δεν δημιουργεί κανένα νομικό προηγούμενο και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εκληφθεί ως αίτημα για αδειοδότηση», τόνισε χαρακτηριστικά.
Την ίδια θέση ενίσχυσε αργότερα ο Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στο MEGA NEWS 104,6, διευκρινίζοντας ότι η επικοινωνία πραγματοποιήθηκε με τον ηπιότερο διπλωματικό τρόπο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.
Η γαλλική παρουσία, πάντως, δεν εξαντλείται στη συγκεκριμένη διπλωματική πρωτοβουλία. Όπως υπενθύμισε ο πρωθυπουργός, το Great Sea Interconnector έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση άνω των 600 εκατ. ευρώ και διαθέτει ισχυρή γαλλική συμμετοχή, τόσο στο επενδυτικό όσο και στο κατασκευαστικό σκέλος. Πρόκειται, συνεπώς, για ένα έργο του οποίου η ολοκλήρωση υπερβαίνει τα στενά ελληνοκυπριακά όρια, με στόχο την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και την προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.
Τα πυρά σε Ανδρουλάκη
Η χθεσινή παρέμβαση Μητσοτάκη δεν έκλεισε, πάντως, την εσωτερική πολιτική συζήτηση για τη γαλλική διακοίνωση. Αντίθετα, λίγες ώρες αργότερα, κυβερνητικές πηγές πέρασαν στην αντεπίθεση εναντίον του Νίκου Ανδρουλάκη, με αφορμή τα ερωτήματα που έθεσε από το βήμα της Βουλής.
«Την επόμενη φορά που ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα θελήσει να θέσει ερωτήματα στη Βουλή, καλό θα είναι προηγουμένως να έχει ενημερωθεί από τους συνεργάτες του για όσα έχει ήδη πει δημοσίως ο Πρωθυπουργός. Ειδικά όταν πρόκειται για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Οι ίδιες πηγές υποστήριξαν ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επανέφερε ζητήματα στα οποία ο πρωθυπουργός είχε ήδη απαντήσει λίγες ώρες νωρίτερα στο Greece Talks, υπενθυμίζοντας παράλληλα την κριτική του για διαρροές διαστρεβλωμένων πληροφοριών από εμπιστευτικές ενημερώσεις της Βουλής.
Το πλήρες περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης παραμένει μη δημοσιοποιημένο, ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος προανήγγειλε περαιτέρω θεσμική ενημέρωση των κομμάτων στον κατάλληλο χρόνο, επικαλούμενος την ανάγκη εμπιστευτικότητας όσο το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη.
Μαρινάκης: Υπερβολική και αδικαιολόγητη η βιασύνη της αντιπολίτευσης
Μιλώντας για το θέμα το πρωί της Τετάρτης ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης σχολίασε ότι «η βιασύνη που δείχνουν τα κόμματα ενώ επωνύμως τοποθετήθηκε ο πρωθυπουργός, είναι υπερβολική και αδικαιολόγητη. Η κυβέρνηση δεν πιστεύει ότι υπάρχουν λιγότερο και περισσότερο πατριώτες αλλά πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας πως όταν μιλάμε για θέματα που άπτοντα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής να μην βάζουμε πρώτα την πολιτική αντιπαράθεση. Χθες ο πρωθυπουργός απάντησε ξεκάθαρα για την ενημέρωση της Γαλλίας και είπε δημοσίως ότι δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα στην Ελλάδα ούτε έχει κάτι που μπορεί να μας προβληματίζει. Όταν βγαίνει ο πρωθυπουργός σε δημόσια συζήτηση και δίνει τόσο καθαρή απάντηση – που για να το λέει αυτό κάτι γνωρίζει – το να επικαλούνται κόμματα της αντιπολίτευσης φήμες δεν το βρίσκω σωστό. Με το να υιοθετούν ανυπόστατες φήμες εκτίθενται».
Όπως τόνισε «η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι χώρες από τις οποίες ζητήθηκε άδεια και που έδωσαν άδεια. Αυτό δεν προκύπτει επειδή το είπε ο Γιώργος Γεραπετρίτης αλλά από την ανακοίνωση της ίδιας της εταιρείας του έργου που λέει ότι το πλοίο κινείται με βάση την άδεια από τις ελληνικές και τις κυπριακές αρχές.
Ειδικά για την τουρκική NAVTEX σημείωσε πως «δεν έχει σημασία για δύο λόγους: Πρώτον γιατί εξεδόθη μετά τη δημοσιοποίηση των δεδομένων και την κίνηση του του πλοίου επί τη βάσει της ελληνικής και κυπριακής άδειας και δεύτερον η τουρκική NAVTEX δεν αναφέρεται πουθενά σε έκδοση αδείας».
«Είχαν προεξοφλήσει κάποιοι ότι δεν θα ποντιστεί το καλώδιο, τελικά ποντίζεται. Μετά είπαν ότι θα ζητηθεί άδει από την Τουρκία, καμία άδεια δεν εκδόθηκε από την Τουρκία όπως φαίνεται από την ανακοίνωση από την εταιρεία. Σε αυτό, μάλιστα, που αναφέρεται το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολυβικό μνημόνιο κινείται πλοίο με ελληνική και κυπριακή άδεια» κατέληξε ο Παύλος Μαρινάκης.
Η επόμενη ημέρα
Πέρα από τα αυστηρά μηνύματα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να δείξει και έναν δρόμο για την αποφυγή αντίστοιχων εντάσεων στο μέλλον. Πρότεινε την αναζήτηση μιας ευρύτερης φόρμουλας που θα επιτρέπει στα μεγάλα έργα ενεργειακής και τηλεπικοινωνιακής διασύνδεσης να προχωρούν χωρίς να εγκλωβίζονται κάθε φορά στις διαφορές για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών.
Στην ίδια κατεύθυνση αναφέρθηκε και στο τηλεπικοινωνιακό καλώδιο EMC, συνδέοντας τις συγκεκριμένες υποδομές με τον στόχο της ανάδειξης της Ελλάδας σε περιφερειακό κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Αφρικής και Μέσης Ανατολής.
