Το άρθρο της Μαργαρίτας Βεργολιά που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 24/5/2026 με τίτλο «Μια παγκόσμια σύγχρονη κρίση μοναξιάς», έπεσε ως πρώτο κείμενο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, των Πανελλαδικών Εξετάσεων 2026.
Με αναφορές στο μεγάλο ζήτημα της γεννητικότητα που πραγματεύεται το κείμενο, ζητήθηκε από τους υποψηφίους των Πανελλαδικών, να συνοψιστούν σε 70-80 λέξεις τους λόγους στους οποίους, σύμφωνα με το κείμενο, οφείλεται η υπογεννητικότητα.
Στο άρθρο γίνεται λόγος για ένα φαινόμενο το οποίο έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις και το οποίο αντιμετωπίζεται από τα κράτη πρωτίστως ως οικονομικής φύσης. «Η ακρίβεια, η εργασιακή επισφάλεια, το υψηλό κόστος στέγασης, η ελλιπής κρατική στήριξη προς τους γονείς και η δυσκολία συνδυασμού καριέρας και οικογένειας – ιδίως για τις γυναίκες – θεωρούνται οι βασικές αιτίες», αναφέρει το άρθρο όμως αυτά και μόνο δεν αρκούν για να προσδώσουν τις διαστάσεις που έχει λάβει καθώς 66 χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας βρίσκονται εδώ και χρόνια υπό την πίεση αυτού του κοινωνικού προβλήματος.
Όμως οι δημογράφοι πλέον μελετώντας το φαινόμενο επισημαίνουν ότι η κρίση γεννητικότητας έχει εξελιχθεί σε κρίση των σχέσεων, με ριζική αλλαγή προτύπων και αντιλήψεων στην ψηφιακή εποχή καθώς και πολλούς άλλους παράγοντες που συνθέτουν μια «εποχή πολυκρίσης» .
Ακολουθεί αυτούσιο το κείμενο όπως είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ
Μια δομική αλλαγή συντελείται σχεδόν παντού, ταυτόχρονα. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, η πλειονότητα των κρατών, αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων, βρίσκεται κάτω από το λεγόμενο «όριο αναπλήρωσης» των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, προκειμένου ένας πληθυσμός να διατηρείται δημογραφικά σταθερός χωρίς μετανάστευση. Σε 66 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, ο μέσος όρος είναι τώρα πιο κοντά στο 1. Σε άλλες, πλησιάζει όλο και πιο επικίνδυνα το μηδέν.
Εδώ και χρόνια, πολιτικοί και αναλυτές αντιμετωπίζουν την υπογεννητικότητα ως πρόβλημα πρωτίστως οικονομικής φύσης. Η ακρίβεια, η εργασιακή επισφάλεια, το υψηλό κόστος στέγασης, η ελλιπής κρατική στήριξη προς τους γονείς και η δυσκολία συνδυασμού καριέρας και οικογένειας – ιδίως για τις γυναίκες – θεωρούνται οι βασικές αιτίες. Ομως πλέον δεν αρκούν για να εξηγήσουν τις παγκόσμιες διαστάσεις του φαινομένου.
Δημογράφοι επισημαίνουν ότι η κρίση γεννητικότητας έχει εξελιχθεί σε κρίση των σχέσεων, με ριζική αλλαγή προτύπων και αντιλήψεων στην ψηφιακή εποχή. Στους «New York Times», η Αννα Λούι Σάσμαν, συγγραφέας και δημοσιογράφος με ειδίκευση σε θέματα φύλου, οικονομίας και αναπαραγωγής, σκιαγραφεί μια διάχυτη υπαρξιακή αβεβαιότητα στις τάξεις των νέων ενηλίκων. Συμβαίνει σε μια «εποχή πολυκρίσης», παρατηρεί, εν μέσω κλιματικής αλλαγής, γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας, διεύρυνσης των ανισοτήτων και του τρόπου που η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει τις κοινωνίες.
Προς επίρρωση των ανωτέρω, έρευνα των «Financial Times» βάσει ανάλυσης δεδομένων – από δημογραφικά αρχεία έως αναζητήσεις στην Google – καταγράφει μια χρονική σύμπτωση της πιο πρόσφατης δημογραφικής κατάρρευσης σε πολλές χώρες με τη χρήση των smartphones. Εχουν αλλάξει τον τρόπο αλληλεπίδρασης των νέων, ενόσω τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καλλιεργούν εξιδανικευμένα πρότυπα σχέσεων, εμφάνισης και επιτυχίας.
Δημιουργούν έτσι, μη ρεαλιστικές προσδοκίες που αυξάνουν τα επίπεδα μοναξιάς, κοινωνικής απομόνωσης και ψυχολογικής δυσφορίας, αλλά και ένα αναδυόμενο ιδεολογικό χάσμα μεταξύ νέων ανδρών και γυναικών, κυρίως μεταξύ όσων δεν έχουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις κινδυνεύει να διευρυνθεί, καθώς – όπως υπογραμμίζει ο συντάκτης της έρευνας, Τζον Μπερν-Μέρντοχ – η γήρανση του πληθυσμού «επιβαρύνει την αύξηση της παραγωγικότητας και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου», οι δε «δημοσιονομικές πιέσεις από τις διογκούμενες δαπάνες για συντάξεις και περίθαλψη περιορίζουν επίσης τις επενδύσεις σε υποδομές, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός αισθήματος παρακμής που τροφοδοτεί την αντισυστημική πολιτική».
ΠΗΓΗ: tanea.gr
