Οδό απεμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών από τον πόλεμο με το Ιράν αναζητά παρασκηνιακά ο αρχηγός του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, εκτιμώντας ότι τα περιθώρια αποτελεσματικής στρατιωτικής κλιμάκωσης στενεύουν.
Ο κορυφαίος στρατιωτικός σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να προειδοποιεί ότι οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί από μόνοι τους δύσκολα μπορούν να υποχρεώσουν την Τεχεράνη να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους, ενώ νέα πλήγματα ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρά αντίποινα και να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τα ήδη μειωμένα αποθέματα αμερικανικών πυρομαχικών.
Σύμφωνα με το CNN, ο αρχηγός του Μικτού Επιτελείου έχει καταστήσει σαφές σε ιδιωτικές συνομιλίες με κορυφαίους συμβούλους του Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσιγκτον χρειάζεται έναν «δρόμο εξόδου» από τη σύγκρουση. «Ο Κέιν ψάχνει έναν δρόμο εξόδου», ανέφερε χαρακτηριστικά μία από τις τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Οι επιφυλάξεις του δεν αποτελούν μεμονωμένη άποψη στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ο Κέιν έχει συζητήσει τους προβληματισμούς του τόσο για τις επιλογές περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης όσο και για την ανάγκη εξεύρεσης διεξόδου με κορυφαίους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Τις τελευταίες εβδομάδες έχει πραγματοποιήσει ξεχωριστές συνομιλίες με ορισμένους από αυτούς, οι οποίοι φέρονται να συμμερίζονται αρκετές από τις ανησυχίες του.
Στόχος είναι να υπάρχει μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών και μια κοινή γραμμή πριν από τις συναντήσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ, ώστε να παρουσιαστούν στον πρόεδρο με όσο το δυνατόν πιο καθαρό τρόπο τα όρια, το κόστος και οι κίνδυνοι των διαθέσιμων στρατιωτικών επιλογών.
Αυτό αφορά ακόμη και σενάρια που δεν περιλαμβάνουν την ανάπτυξη αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων.
«Νομίζω ότι είναι απλώς ο τρόπος του να προστατεύσει τον στρατό», ανέφερε πηγή, σχολιάζοντας τις επαφές του Κέιν με την ηγεσία της αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.
Ο Τραμπ ποντάρει στους βομβαρδισμούς
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δείξει επανειλημμένα ότι δεν επιθυμεί την αποστολή αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν.
Αντίθετα, εκτιμά ότι η συνέχιση των αεροπορικών βομβαρδισμών μπορεί να οδηγήσει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και τελικά να την αναγκάσει να αποδεχθεί μια συμφωνία με τους όρους που θέτει η Ουάσιγκτον.
Ο Κέιν και άλλα στελέχη της κυβέρνησης εμφανίζονται, ωστόσο, πολύ πιο δύσπιστα.
Σε ιδιωτικές συνομιλίες θεωρούν απίθανο οι βομβαρδισμοί από μόνοι τους να οδηγήσουν σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα και αναζητούν εναλλακτικές επιλογές που να μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς να παραβιάζονται οι «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει ο ίδιος ο Τραμπ.
«Δεν υπάρχει εύκολη στρατιωτική λύση»
Σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη μιας σύγκρουσης που συνοδεύτηκε αρχικά από διαβεβαιώσεις ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν είχαν δεχθεί συντριπτικό πλήγμα, η εικόνα έχει γίνει πολύ πιο σύνθετη.
Η βασική δέσμευση του Τραμπ παραμένει ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Ωστόσο, έχει ιδιαίτερη σημασία ότι ο ανώτατος στρατιωτικός του σύμβουλος φέρεται πλέον να εκτιμά ότι δεν υπάρχει κάποια απλή στρατιωτική λύση που θα μπορούσε να οδηγήσει γρήγορα στον τερματισμό του πολέμου.
Ο εκπρόσωπος του Κέιν, Τζόζεφ Χόλστεντ, απέφυγε να επιβεβαιώσει το περιεχόμενο των συνομιλιών.
Όπως δήλωσε, δεν σχολιάζονται οι εμπιστευτικές συζητήσεις του αρχηγού με τον πρόεδρο, τον υπουργό ή άλλους κορυφαίους αξιωματούχους, ούτε ανώνυμες περιγραφές συνομιλιών από πρόσωπα που, όπως υποστήριξε, δεν ήταν παρόντα.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου εξήρε τον ρόλο του Κέιν στην ομάδα εθνικής ασφάλειας του προέδρου.
Υποστήριξε ότι ο στρατηγός αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό πλεονέκτημα για την κυβέρνηση και επικαλέστηκε την επιτυχία των επιχειρήσεων Epic Fury, Midnight Hammer και Absolute Resolve.
Πρόσθεσε ότι ο Κέιν παρέχει πάντοτε στον πρόεδρο ακριβείς και αμερόληπτες πληροφορίες, μαζί με μια σειρά στρατιωτικών επιλογών, με τον Τραμπ να είναι εκείνος που λαμβάνει τελικά τις αποφάσεις με βάση όσα θεωρεί ότι υπηρετούν καλύτερα την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η CIA δεν σχολίασαν το δημοσίευμα.
«Η αεροπορική ισχύς έχει τα όριά της»
Η επιφυλακτικότητα στο εσωτερικό της κυβέρνησης έχει ενισχυθεί όσο περνά ο χρόνος.
Αρκετοί κορυφαίοι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας συμμερίζονται πλέον μια θέση που ο ίδιος ο Κέιν είχε διατυπώσει δημόσια στα τέλη Ιουλίου, κατά τη διάρκεια ακρόασης στο Κογκρέσο: ότι «η αεροπορική ισχύς έχει τα όριά της».
Η εκτίμηση βασίζεται τόσο στη στρατιωτική θεωρία όσο και στις αξιολογήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και στα αποτελέσματα των επιχειρήσεων μέχρι σήμερα.
Γι’ αυτό ο Κέιν και άλλα κυβερνητικά στελέχη εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί όταν, στα τέλη Ιουλίου, εξετάστηκε ένα νέο κύμα ακόμη πιο επιθετικών πληγμάτων εναντίον του Ιράν.
Ο Τραμπ αρχικά έδειχνε έτοιμος να εγκρίνει μια επιχείρηση την οποία ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει «τεράστια».
Σύμφωνα με μία από τις πηγές, σχεδόν οι μόνοι που υποστήριζαν έντονα την επιχείρηση ήταν ορισμένα στελέχη της CENTCOM, ενώ υπέρ μιας περαιτέρω κλιμάκωσης τασσόταν σε γενικές γραμμές και το Ισραήλ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε τελικά να μην προχωρήσει, έπειτα από συνομιλίες με συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Οι χώρες αυτές είχαν εκφράσει έντονη ανησυχία για την πιθανότητα ιρανικών αντιποίνων και ειδικότερα για επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις τους.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η επιλογή των νέων πληγμάτων δεν έχει αποσυρθεί οριστικά από το τραπέζι και θα μπορούσε να επανεξεταστεί.
Ο φόβος για επίθεση στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει να πλήξει τις ενεργειακές υποδομές του Ιράν.
Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις εκτιμούν όμως ότι ακόμη και ένα τέτοιο πλήγμα δύσκολα θα οδηγούσε την Τεχεράνη σε συνθηκολόγηση.
Αντίθετα, θεωρούν σχεδόν βέβαιο ότι το Ιράν θα απαντούσε με επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων αραβικών χωρών του Κόλπου.
Παράλληλα, υπάρχει η εκτίμηση ότι μια επίθεση σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν θα μπορούσε να έχει και πολιτικά αντίθετο αποτέλεσμα: αντί να στρέψει τον ιρανικό πληθυσμό εναντίον του καθεστώτος, θα μπορούσε να ενισχύσει την εχθρότητα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Τραμπ έχει εξετάσει ακόμη και τον βομβαρδισμό γεφυρών.
Και αυτή η επιλογή, όμως, θεωρείται περιορισμένης στρατηγικής αξίας.
«Δεν έχουν απομείνει πολλά ακόμη για να πληγούν», ανέφερε πηγή, εξηγώντας ότι ο εντοπισμός θέσεων drones και πυραύλων θυμίζει ένα διαρκές παιχνίδι καταδίωξης.
Η ίδια πηγή εκτίμησε ότι ο βομβαρδισμός σταθμών ηλεκτροπαραγωγής θα είχε πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο στη δημόσια εικόνα της επιχείρησης.
Το πρόβλημα των πυρομαχικών γίνεται κρίσιμο
Ένας ακόμη παράγοντας που βαραίνει στις αποφάσεις της Ουάσιγκτον είναι η σταδιακή εξάντληση κρίσιμων αποθεμάτων πυρομαχικών.
Το ζήτημα έχει τεθεί τόσο από τον Κέιν όσο και από αξιωματούχους κρατών του Κόλπου.
Οι τελευταίοι έχουν προειδοποιήσει ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα προηγμένων αμερικανικών συστημάτων αεράμυνας μπορεί να μειώσει σημαντικά τη δυνατότητά τους να αντιμετωπίσουν ιρανικά αντίποινα σε περίπτωση νέας αμερικανικής κλιμάκωσης.
Σε πρόσφατη σύσκεψη στον Λευκό Οίκο, στα τέλη Ιουλίου, ο Κέιν παρουσίασε στον Τραμπ και σε άλλα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη τους πιθανούς κινδύνους των επιλογών που υπήρχαν στο τραπέζι.
Ανάμεσά τους βρισκόταν και η σημαντική μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, φρόντισε να καταστήσει σαφές ότι, εάν ο πρόεδρος αποφάσιζε τελικά να προχωρήσει σε νέα μεγάλη επιχείρηση, οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν πολύ σοβαρές καταστροφές στο Ιράν.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει όσα ειπώθηκαν, ο Κέιν διαβεβαίωσε ότι «θα μπορούσαμε απολύτως να τους διαλύσουμε».
Άλλα λέει στον Τραμπ, πιο… ωμά μιλά κατ’ ιδίαν
Παρά την επιχειρησιακή βεβαιότητα που εκφράζει όταν παρουσιάζει στρατιωτικές επιλογές στον πρόεδρο, στις ιδιωτικές συνομιλίες του ο Κέιν εμφανίζεται πολύ περισσότερο κατηγορηματικός για τα όρια της αεροπορικής ισχύος.
Επαναλαμβάνει ότι, στη σημερινή φάση του πολέμου, οι βομβαρδισμοί από μόνοι τους δύσκολα μπορούν να οδηγήσουν στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων που έχει θέσει ο Τραμπ.
Ορισμένοι επικριτές θεωρούν ότι ο στρατηγός δεν είναι αρκετά διεκδικητικός απέναντι στον πρόεδρο.
Πηγή που γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρά με τον Τραμπ είχε αναφέρει νωρίτερα μέσα στη χρονιά ότι «σίγουρα συγκρατείται», σημειώνοντας πως στον Λευκό Οίκο εμφανίζεται περισσότερο προσεκτικός σε σχέση με όσα έλεγε ιδιωτικά σε άλλους στρατιωτικούς ηγέτες πριν από την έναρξη του πολέμου.
Τις τελευταίες εβδομάδες, πάντως, φαίνεται να μιλά πολύ πιο ανοιχτά για τις δευτερογενείς και μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας νέας κλιμάκωσης.
Μεταξύ άλλων έχει θέσει το ζήτημα της εξάντλησης των αποθεμάτων πυρομαχικών σε τουλάχιστον δύο πρόσφατες συναντήσεις με τον Τραμπ.
Οι λεπτές ισορροπίες
Ο αρχηγός του Μικτού Επιτελείου επιχειρεί παράλληλα να διατηρήσει μια ιδιαίτερα λεπτή ισορροπία στη σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του έχει επιδιώξει να εξασφαλίσει άμεση και τακτική πρόσβαση στον Τραμπ.
Κάποια στιγμή επιχείρησε ακόμη και να αποκτήσει δικό του γραφείο στον Λευκό Οίκο, ώστε να μπορεί να ενημερώνει συχνότερα τον πρόεδρο και να διαθέτει ασφαλή χώρο εργασίας κατά τις επισκέψεις του εκεί.
Ο Κέιν φέρεται να έχει αναφέρει ιδιωτικά ότι επιθυμεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη τόσο στον θεσμό του ανώτατου στρατιωτικού συμβούλου όσο και στις Ένοπλες Δυνάμεις γενικότερα, θεωρώντας ότι ο Τραμπ έχει πολιτικοποιήσει και τα δύο.
Τα αποθέματα σε «επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα»
Οι προειδοποιήσεις για τα πυρομαχικά δεν άρχισαν μετά την έναρξη του πολέμου.
Πριν ακόμη ξεκινήσουν οι επιχειρήσεις, ο Κέιν και άλλοι στρατιωτικοί ηγέτες είχαν ενημερώσει τον Τραμπ ότι μια παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τα αμερικανικά αποθέματα.
Ιδιαίτερη ανησυχία υπήρχε για τα όπλα και τα πυρομαχικά που απαιτούνται παράλληλα για τη στήριξη του Ισραήλ και της Ουκρανίας.
Πλέον, ανώτατοι Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές θεωρούν ότι ορισμένα αποθέματα έχουν πέσει σε «επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα».
Το γεγονός αυτό φαίνεται να ενοχλεί όλο και περισσότερο τον Τραμπ, καθώς περιορίζει την ικανότητά του να χρησιμοποιεί αξιόπιστα την απειλή στρατιωτικής ισχύος στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Ο πρόεδρος φέρεται επίσης να έχει εκφράσει ιδιαίτερη ενόχληση επειδή το πρόβλημα των πυρομαχικών έχει γίνει δημόσια γνωστό.
Η δυσαρέσκειά του εκδηλώθηκε και κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου στο Καμπ Ντέιβιντ την περασμένη εβδομάδα.
Η CENTCOM ψάχνει «ανορθόδοξες» ιδέες
Η πίεση στα αποθέματα έχει οδηγήσει το Πεντάγωνο και την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ στην επανεξέταση μέρους της στρατιωτικής στρατηγικής απέναντι στο Ιράν.
Ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος της CENTCOM έστειλε πρόσφατα μήνυμα σε στελέχη ζητώντας νέες, δημιουργικές και ανορθόδοξες ιδέες για τρόπους με τους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να συνεχίσουν να ασκούν πίεση και να επιβάλλουν κόστος στην Τεχεράνη.
Η αναζήτηση νέων επιλογών δεν θεωρείται από μόνη της προβληματική.
Ωστόσο, το γεγονός ότι πραγματοποιείται έξι μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης εκλαμβάνεται από ορισμένους ως έμμεση παραδοχή ότι ο πόλεμος δεν εξελίσσεται όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί.
«Είναι δύσκολο όταν εξετάζεις τέτοιες επιλογές στη μέση του πολέμου, αντί να τις έχεις εξετάσει πριν αυτός αρχίσει», ανέφερε πηγή που γνωρίζει τις σχετικές συζητήσεις.
Οι επιφυλάξεις υπήρχαν πριν αρχίσει ο πόλεμος
Ως αρχηγός του Μικτού Επιτελείου, ο Κέιν έχει την ευθύνη να καταρτίζει και να παρουσιάζει στον πρόεδρο στρατιωτικές επιλογές για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Ωστόσο, ακόμη και πριν από την έναρξη του πολέμου είχε εκφράσει σημαντικές επιφυλάξεις σε συσκέψεις στο Πεντάγωνο.
Είχε θέσει ζητήματα σχετικά με την κλίμακα και την πολυπλοκότητα μιας μεγάλης επιχείρησης, καθώς και τον κίνδυνο αμερικανικών απωλειών.
Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, ο Τραμπ είχε αναφερθεί ονομαστικά στον Κέιν λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου, ισχυριζόμενος ότι ο κορυφαίος στρατιωτικός του σύμβουλος πίστευε πως μια σύγκρουση με το Ιράν «θα ήταν κάτι που θα κερδιζόταν εύκολα».
Καθώς όμως η σύγκρουση πλησιάζει πλέον τους έξι μήνες, επανέρχονται ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο ο Κέιν χειρίζεται τον ρόλο του, αλλά και για τη σχετικά περιορισμένη εμπειρία του στη διαχείριση ενός παρατεταμένου πολέμου.
«Σε αυτή την υπόθεση τα νερά είναι πολύ βαθιά για εκείνον», υποστήριξε πηγή που γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο προσπαθεί να διαχειριστεί τόσο τη στρατιωτική στρατηγική όσο και τη σχέση του με τον Τραμπ.
Δεν είναι εξαίρεση οι απόψεις του
Παρά την κριτική, οι εκτιμήσεις του Κέιν για τα όρια της στρατιωτικής ισχύος δεν θεωρούνται περιθωριακές στο εσωτερικό της κυβέρνησης.
Αρκετοί αξιωματούχοι αλλά και ανεξάρτητοι στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο μόνος τρόπος για να υποστεί το Ιράν μια πραγματικά αποφασιστική στρατιωτική ήττα θα ήταν μια μεγάλης κλίμακας χερσαία επιχείρηση.
Ένα τέτοιο σενάριο, όμως, θα μπορούσε να κοστίσει χιλιάδες αμερικανικές ζωές.
Το Πεντάγωνο έχει σχέδια και για αυτό το ενδεχόμενο, καθώς οφείλει να εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, κανένα κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης δεν εισηγείται μια τόσο δραστική επιλογή.
Η αναζήτηση μιας «νίκης» που θα ανοίξει τον δρόμο για συμφωνία
Σε αυτό το σκηνικό, ο Κέιν και άλλοι ανώτατοι αξιωματούχοι επιχειρούν να πείσουν τον Τραμπ ότι ακόμη και πιο περιορισμένες κινήσεις στρατιωτικής κλιμάκωσης μπορεί να οδηγήσουν σε αποτελέσματα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα.
Έτσι, το βάρος μετατοπίζεται σταδιακά στην αναζήτηση μιας διεξόδου που θα μπορούσε να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο μια τουλάχιστον «συμβολική» νίκη.
Μια τέτοια εξέλιξη θα του επέτρεπε να παρουσιάσει στην αμερικανική κοινή γνώμη ένα απτό αποτέλεσμα, χωρίς παράλληλα να κλείσει τον δρόμο για μια ευρύτερη διπλωματική συμφωνία με την Τεχεράνη.
Ως πιθανό πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση εξετάζεται μια συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
