Τελικά, η δίκη της Meta… τελείωσε νωρίς. Μέσα σε επτά μέρες, η μητρική εταιρεία των Facebook και Instagram έφτασε σε συμβιβασμό 18 δισ. δολαρίων με τις 29 αμερικανικές πολιτείες που είχαν στραφεί εναντίον της, συμφωνώντας παράλληλα να προχωρήσει σε κάποιες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δημοφιλών πλατφορμών της για την προστασία των ανήλικων χρηστών.
Συγκεκριμένα, η συμφωνία, η οποία ανακοινώθηκε την Τετάρτη, προβλέπει νέους περιορισμούς στη χρήση των εφαρμογών από εφήβους, με βασικότερο την καθιέρωση ημερήσιου ορίου δύο ωρών συνολικά σε Facebook και Instagram.
Το όριο θα ενεργοποιείται αυτόματα στους λογαριασμούς χρηστών που η εταιρεία γνωρίζει ότι είναι έφηβοι. Ωστόσο, ο χρόνος που αφιερώνεται στην ανταλλαγή απευθείας μηνυμάτων δεν θα υπολογίζεται στο ημερήσιο δίωρο.
Χωρίς ειδοποιήσεις τη νύχτα και τις ώρες του σχολείου
Σύμφωνα με τους όρους του συμβιβασμού, οι ειδοποιήσεις στους λογαριασμούς των ανηλίκων θα απενεργοποιούνται αυτόματα από τα μεσάνυχτα έως τις 06:00 το πρωί. Κατά τις σχολικές ημέρες, θα εφαρμόζεται επιπλέον σίγαση των ειδοποιήσεων από τις 08:00 έως τις 15:00, με στόχο να περιοριστούν οι περισπασμοί κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.
Παράλληλα, τα likes σε αναρτήσεις και άλλο περιεχόμενο θα αποκρύπτονται πλήρως από τους έφηβους χρήστες των δύο πλατφορμών. Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό της κοινωνικής σύγκρισης και της πίεσης που μπορεί να δημιουργεί η δημόσια προβολή της απήχησης των αναρτήσεων.
Οι περισσότερες νέες λειτουργίες θα ενεργοποιηθούν αυτομάτως ή θα προσφέρονται ως επιλογή στους εφήβους μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Νέα συστήματα για τον εντοπισμό ανήλικων χρηστών
Περισσότερο χρόνο θα χρειαστεί η ανάπτυξη των νέων συστημάτων με τα οποία η Meta θα επιχειρεί να διαπιστώνει ποιοι χρήστες είναι στην πραγματικότητα παιδιά ή έφηβοι, ακόμη κι αν έχουν δηλώσει διαφορετική ηλικία κατά την εγγραφή τους.
Η πλήρης εφαρμογή των μηχανισμών αναγνώρισης ανήλικων χρηστών αναμένεται να διαρκέσει έως έναν χρόνο.
Το συγκεκριμένο ζήτημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς οι νέοι περιορισμοί μπορούν να λειτουργήσουν μόνο εφόσον η εταιρεία γνωρίζει ή είναι σε θέση να εκτιμήσει με σχετική ακρίβεια την πραγματική ηλικία του κατόχου κάθε λογαριασμού.
Η Meta έχει αναπτύξει περισσότερα από 60 εργαλεία ασφαλείας μόνο για το Instagram. Πολλά από αυτά ενεργοποιούνται πλέον αυτόματα, ωστόσο στο παρελθόν αρκετές λειτουργίες προσφέρονταν προαιρετικά, απαιτώντας από τους ίδιους τους χρήστες ή τους γονείς να τις ενεργοποιήσουν.
Εσωτερικά έγγραφα που παρουσιάστηκαν κατά τη δίκη έδειξαν ότι η εταιρεία γνώριζε πως τα προαιρετικά εργαλεία είχαν συνήθως περιορισμένη χρήση. Παρά τα χαμηλά ποσοστά ενεργοποίησης, όμως, εξακολουθούσε να κυκλοφορεί ορισμένες λειτουργίες ασφαλείας χωρίς να τις καθιστά προεπιλεγμένες.
Ο συμβιβασμός των 18 δισ. δολαρίων
Η δίκη άρχισε έπειτα από προσφυγή 29 αμερικανικών πολιτειών, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν στα δύο τρίτα των ΗΠΑ. Τυπικά, η υπόθεση αφορούσε την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών στο Διαδίκτυο και βασιζόταν στον νόμο Children’s Online Privacy Protection Act (COPPA).
Ο συγκεκριμένος νόμος θεσπίστηκε πριν από σχεδόν 30 χρόνια, πολύ πριν από την εμφάνιση των σημερινών μεγάλων μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συλλογή και η αξιοποίηση από τη Meta δεδομένων παιδιών ηλικίας κάτω των 13 ετών επί σειρά ετών.
Στην πράξη, όμως, η διαδικασία εξελίχθηκε σε ευρύτερη αμφισβήτηση των ισχυρισμών της εταιρείας ότι προστατεύει αποτελεσματικά τους ανήλικους χρήστες.
Η συμφωνία προβλέπει ότι η Meta θα καταβάλει έως 18 δισ. δολάρια σε βάθος δεκαετίας. Το ποσό είναι σημαντικά μικρότερο από τις οικονομικές κυρώσεις που εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αντιμετωπίσει εάν έχανε τη δίκη.
Το ακραίο θεωρητικό σενάριο προέβλεπε μέγιστο πρόστιμο για κάθε παιδί που χρησιμοποιούσε κάποια από τις πλατφόρμες περισσότερο από μισή ώρα την ημέρα σε διάστημα 12 ετών. Με βάση αυτόν τον υπολογισμό, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να φθάσει τα 1,4 τρισ. δολάρια, δηλαδή περίπου όσο η χρηματιστηριακή αξία ολόκληρης της Meta.
Ένα τέτοιο πρόστιμο θεωρούνταν εξαιρετικά απίθανο, ωστόσο ακόμη και οι πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για ενδεχόμενες κυρώσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Meta δεν παραδέχεται οποιαδήποτε παράνομη ή επιβλαβή συμπεριφορά στο πλαίσιο του συμβιβασμού.
Οι καταθέσεις που πίεσαν τη Meta
Η δίκη ολοκληρώθηκε έπειτα από μόλις πέντε ημέρες και προτού κληθεί να καταθέσει ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μαρκ Ζούκερμπεργκ. Οι καταθέσεις που προηγήθηκαν, ωστόσο, άσκησαν σημαντική πίεση στη Meta.
Ο Αρτούρο Μπεχάρ, πρώην μηχανικός του Instagram και μετέπειτα πληροφοριοδότης δημοσίου συμφέροντος, υποστήριξε ότι είχε ενημερώσει στο παρελθόν τη διοίκηση για επιβλαβές περιεχόμενο και περιστατικά που επηρέαζαν παιδιά, χωρίς να ληφθούν τα απαιτούμενα μέτρα.
Άλλο στέλεχος δήλωσε ότι δεν θυμόταν να έχει γράψει σε παρουσίαση πως η Meta επέλεγε σε ορισμένες περιπτώσεις να πληρώνει πρόστιμα για παραβιάσεις κανονισμών, αντί να προχωρεί στις απαραίτητες αλλαγές.
Οι ισχυρισμοί αυτοί έρχονται σε αντίθεση με τη δημόσια θέση της εταιρείας, η οποία επί σειρά μηνών και μέσα από πολλαπλές δικαστικές υποθέσεις υποστηρίζει ότι διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς προστασίας των παιδιών.
Πιθανή επέκταση των μέτρων εκτός ΗΠΑ
Οι αλλαγές προβλέπεται αρχικά να εφαρμοστούν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, θεωρείται πιθανό ότι ανάλογα μέτρα θα ζητηθούν σύντομα και από άλλες χώρες, καθώς αυξάνονται διεθνώς οι αντιδράσεις για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία και την ασφάλεια των παιδιών.
Η Meta υποστηρίζει ότι τα νέα χαρακτηριστικά θα αποδώσουν πραγματικά μόνο εφόσον υιοθετηθούν και από τις ανταγωνιστικές πλατφόρμες. Μέσα σε ένα έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον, εφαρμογές όπως το TikTok και το Snapchat ενδέχεται να κληθούν να θεσπίσουν αντίστοιχους περιορισμούς.
Παραμένει, πάντως, ανοιχτό το ερώτημα εάν οι νεαροί χρήστες θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες με την ίδια ένταση όταν οι ειδοποιήσεις, τα likes και ο χρόνος παραμονής περιοριστούν σημαντικά.
