Τα επεκτατικά σχέδια του Τραμπ προκαλούν ανησυχία στους ξένους ηγέτες

Η εμμονή του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επεκτείνει την επικράτεια της χώρας ώστε να συμπεριλάβει τη Γροιλανδία, τη διώρυγα του Παναμά και τον Καναδά έχει κάνει τους ξένους ηγέτες να αναρωτιούνται για ένα δύσκολο ερώτημα: Πρέπει να τον πάρουν στα σοβαρά;

Πολλοί από αυτούς προσπαθούν.

Οι δηλώσεις του Τραμπ έγιναν αρχικά ευρέως αντιληπτές ως μια φανταστική επίδειξη ισχύος, παρέχοντας «τροφή» για διαδικτυακά memes και βραδινές εκπομπές λόγου. Όμως, καθώς ο Τραμπ συνεχίζει να αυξάνει την πίεση σε βασικούς συμμάχους, ορισμένοι παγκόσμιοι ηγέτες εμφανίζονται έτοιμοι να διαπραγματευτούν με έναν εκλεγμένο πρόεδρο που θεωρεί τον εαυτό του αριστοτέχνη διαπραγματευτή.

Το ερώτημα του πώς να απαντήσουν στον Τραμπ απασχόλησε τους ηγέτες κατά την πρώτη του θητεία στην Ουάσινγκτον, όταν συχνά έκανε μέσω Twitter απειλές εξωτερικής πολιτικής σε 140 χαρακτήρες ή λιγότερους, οι οποίες όμως δεν καρποφόρησαν. Αλλά τώρα επιστρέφει με ένα πιο οργανωμένο επιτελείο και τέσσερα χρόνια εμπειρίας στην παγκόσμια σκηνή, εν μέσω μεγαλύτερης παγκόσμιας αστάθειας λόγω πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ έχει εντείνει τις δηλώσεις του σχετικά με την επέκταση της αμερικανικής επικράτειας για μεγάλο μέρος του τελευταίου μήνα. Οι σύμβουλοί του λένε ότι οι φιλοδοξίες του αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την αντιμετώπιση της ανόδου της Ρωσίας και της Κίνας στη Δύση.

Ορισμένοι ξένοι ηγέτες που δέχονται τις απειλές του Τραμπ προσπαθούν να κρατήσουν τη στάση τους, αλλά και να βρουν κοινό έδαφος με τον επερχόμενο πρόεδρο.

Την Παρασκευή, οι ηγέτες της Δανίας και της Γροιλανδίας δήλωσαν σε κοινή συνέντευξη Τύπου ότι είναι έτοιμοι να ξεκινήσουν συζητήσεις με τον Τραμπ σχετικά με το ενδιαφέρον του για το νησί της Αρκτικής, το οποίο αποτελεί αυτόνομο έδαφος της Δανίας. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Μούτε Έγκεντε δήλωσε ότι είναι ανοιχτός σε μεγαλύτερη συνεργασία με την Ουάσινγκτον, αλλά τόνισε ότι ο λαός της Γροιλανδίας δεν θέλει να είναι δανέζικος ή αμερικάνικος.

Η Δανία φέρεται να έχει στείλει μηνύματα στην ομάδα του Τραμπ, εκφράζοντας την προθυμία της να συζητήσει τη βελτίωση της ασφάλειας στη Γροιλανδία ή την αύξηση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ εκεί χωρίς να προσαρτήσει το νησί.

Ο πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τρουντό, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να παραιτηθεί, δήλωσε στο CNN ότι πιστεύει πως η συζήτηση για την ανάδειξη του Καναδά σε 51ο κράτος είναι μια διαπραγματευτική τακτική για να αποσπάσει την προσοχή από τις απειλές του Τραμπ να επιβάλει δασμούς κατά του Καναδά. Ο Τρουντό επεσήμανε τις δεσμεύσεις του Καναδά να αυξήσει τις δαπάνες για την ασφάλεια των συνόρων.

Τα σχέδια προσάρτησης του Τραμπ είναια ντιμέτωπα με προφανή πολιτικά και νομικά εμπόδια. Ο Τρουντό δήλωσε ότι δεν υπάρχει «ούτε η παραμικρή πιθανότητα» ο Καναδάς να γίνει μέρος των ΗΠΑ. Ο ηγέτης του Συντηρητικού Κόμματος Pierre Poilievre έγραψε στο Χ: «Ο Καναδάς δεν θα γίνει ποτέ η 51η πολιτεία. Τελεία και παύλα». Ο Έγκεντ δήλωσε ότι το μέλλον του νησιού θα πρέπει να καθοριστεί από τον λαό του και ο πρόεδρος του Παναμά Χοσέ Ραούλ Μουλίνο δήλωσε ότι «κάθε τετραγωνικό μέτρο της διώρυγας του Παναμά και της παρακείμενης ζώνης της ανήκει στον Παναμά και θα παραμείνει έτσι».

Ο Παναμάς κράτησε την πιο σκληρή γραμμή. Ο υπουργός Εξωτερικών του Παναμά Χαβιέρ Μαρτίνεζ-Άχα δήλωσε ότι η κυριαρχία της κρίσιμης υδάτινης οδού είναι αδιαπραγμάτευτη, προσθέτοντας ότι «τα μόνα χέρια που χειρίζονται τη διώρυγα είναι αυτά του παναμά και έτσι θα παραμείνει».

Αλλά καθώς οι παγκόσμιοι ηγέτες προσπαθούν να απαντήσουν, η υποστήριξη για τις προτάσεις του Τραμπ αυξάνεται στο εσωτερικό της χώρας. Το Trump War Room στο X δημοσίευσε την πρώτη σελίδα της New York Post, με τίτλο «The Donroe Doctrine», με τη διώρυγα του Παναμά να μετονομάζεται σε «Διώρυγα Παναμά-MAGA». Και ο βουλευτής Dusty Johnson εισήγαγε νομοσχέδιο με 15 Ρεπουμπλικάνους συνυποστηρικτές για την εξαγορά της Διώρυγας του Παναμά.

Η πρόταση ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβολική, αλλά ανέδειξε τη λαβή του Τραμπ στο κόμμα των Ρεπουμπλικάνων.

Ο Alexander B. Gray, ο οποίος υπηρέτησε ως προσωπάρχης του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας στην πρώτη θητεία του Τραμπ, προειδοποίησε τον κόσμο να μην αδιαφορεί για τις δηλώσεις του Τραμπ. Τις χαρακτήρισε ως τους σπόρους ενός «δόγματος Τραμπ».

Ο Gray σημείωσε ότι ο Τραμπ θεωρεί τον εαυτό του διαπραγματευτή και συχνά ξεκινά με μια «μαξιμαλιστική» θέση.

Στην Ουάσινγκτον, ο εκπρόσωπος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Τζον Κίρμπι απέρριψε τις ερωτήσεις σχετικά με τις δηλώσεις του Τραμπ να αναλάβει για τη Γροιλανδία και τη διώρυγα του Παναμά και να κάνει τον Καναδά το 51η πολιτεία. «Παραμένουμε επικεντρωμένοι σε θέματα που πιστεύουμε ότι είναι κεντρικά για την εθνική μας ασφάλεια», είπε για την κυβέρνηση Μπάιντεν, αναφέροντας την Ουκρανία, τη Γάζα και την Κίνα.

Ο Τραμπ άρχισε να μιλάει για το ενδιαφέρον του να προσαρτήσει εδάφη από βασικούς συμμάχους των ΗΠΑ τον Δεκέμβριο. Κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου την Τρίτη, αρνήθηκε να αποκλείσει τη χρήση οικονομικής ή στρατιωτικής βίας για να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας ή της διώρυγας του Παναμά, μια απειλή που σόκαρε τη διπλωματική κοινότητα. Κατά τη διάρκεια των δηλώσεών του προς τους δημοσιογράφους την Πέμπτη, έθεσε επί τάπητος την επιβολή δασμών κατά της Δανίας εάν η χώρα δεν συνεργαστεί με τις προσπάθειές του να θέσει τη Γροιλανδία υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ. Σκέφτηκε επίσης να υπηρετήσει ο θρύλος του χόκεϊ Γουέιν Γκρέτσκι ως κυβερνήτης του Καναδά, αν γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ, ενώ κατηγόρησε τη χώρα ότι δεν συνεισφέρει αρκετή χρηματοδότηση στην άμυνα του ΝΑΤΟ.

Ο Τραμπ πρότεινε επίσης τη μετονομασία του Κόλπου του Μεξικού σε «Κόλπο της Αμερικής», αν και η ιδέα αυτή αντιμετωπίστηκε με  χλευασμό από την πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ, η οποία αντέδρασε σαρκαστικά με την πρόταση να αλλάξει το όνομα της Βόρειας Αμερικής σε «América Mexicana».

Ο βουλευτής Darrell Issa υπερασπίστηκε την απόφαση του Τραμπ να μην αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής ή οικονομικής βίας εν μέσω απειλών εθνικής ασφάλειας από τη Ρωσία και την Κίνα.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν έδωσε την περασμένη εβδομάδα σύντομη απάντηση στην απειλή του Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία με στρατιωτική βία. «Γιατί ασχολούμαστε με αυτό το ζήτημα;» απάντησε ο Μπλίνκεν σε ερώτημα των μέσων ενημέρωσης κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Γαλλία. «Δεν πρόκειται να συμβεί, οπότε ας μη χάνουμε χρόνο να το συζητάμε».

Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Jean-Noël Barrot απέρριψε επίσης το ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής στη Γροιλανδία σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Μπλίνκεν. «Τούτου λεχθέντος, μήπως εισερχόμαστε σε μια χρονική περίοδο όπου το ψευδές είναι παρόν παντού;» δήλωσε ο Barrot. «Η απάντηση είναι ναι».

Ωστόσο, ακόμη και όταν οι δηλώσεις του προκάλεσαν επιπλήξεις από άλλους ηγέτες, οι σύμμαχοι του Τραμπ διπλασιάστηκαν. Την Κυριακή, ο εκλεγμένος αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι οι ΗΠΑ πρέπει να διασφαλίσουν ότι «η Γροιλανδία φροντίζεται σωστά, από την άποψη της αμερικανικής ασφάλειας». «Και ειλικρινά, η σημερινή ηγεσία, η κυβέρνηση της Δανίας, δεν έχει κάνει αρκετά καλή δουλειά για τη διασφάλιση της Γροιλανδίας», δήλωσε ο Βανς. «Νομίζω ότι στην πραγματικότητα υπάρχει μια πραγματική ευκαιρία εδώ για εμάς να αναλάβουμε ηγεσία για την προστασία της αμερικανικής ασφάλειας, να διασφαλίσουμε ότι αυτοί οι απίστευτοι φυσικοί πόροι θα αναπτυχθούν και σε αυτό είναι καλός ο Ντόναλντ Τραμπ. Είναι καλός στο να κλείνει συμφωνίες. Και νομίζω ότι υπάρχει μια συμφωνία που μπορεί να κλείσει στη Γροιλανδία».

Ο Johnson, ο Ρεπουμπλικανός της Βουλής της Νότιας Ντακότα, ο οποίος εισήγαγε το νομοσχέδιο για τη Διώρυγα του Παναμά, ανέφερε σε δήλωσή του: «Το ενδιαφέρον και η παρουσία της Κίνας γύρω από τη διώρυγα είναι λόγος ανησυχίας». «Η Αμερική πρέπει να προβάλλει δύναμη στο εξωτερικό – η ιδιοκτησία και η λειτουργία της Διώρυγας του Παναμά μπορεί να είναι ένα σημαντικό βήμα προς μια ισχυρότερη Αμερική και έναν ασφαλέστερο πλανήτη», υποστήριξε.

Την Πέμπτη, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο εξέφρασαν την υποστήριξή τους στο ενδιαφέρον του Τραμπ για τον έλεγχο της διώρυγας, σημειώνοντας τη στρατηγική σημασία της για τις ΗΠΑ και προειδοποιώντας για τις αυξανόμενες επενδύσεις της Κίνας στην περιοχή της διώρυγας.

Οι σύμμαχοι του Τραμπ προσπάθησαν επίσης να ενισχύσουν την υποστήριξη της κοινής γνώμης για την κατάληψη της Γροιλανδίας. Την ίδια ημέρα με τη συνέντευξη Τύπου του Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο, ο γιος του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ και ο εξέχων ακτιβιστής υπέρ του Τραμπ Τσάρλι Κερκ επισκέφθηκαν το νησί. Την Τετάρτη, ο Κερκ μοιράστηκε με τους 2,82 εκατομμύρια συνδρομητές του στο YouTube ένα βίντεο με τίτλο «Πήγα στη Γροιλανδία και έμαθα γιατί πρέπει να την κάνουμε Πολιτεία 51».

Στις 7 Ιανουαρίου, ο Κερκ και ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ επιβιβάστηκαν στο προσωπικό αεροπλάνο του Τραμπ στο Παλμ Μπιτς της Φλόριντα και πέταξαν για το Νουκ της Γροιλανδίας. Ο Τζέιμς Μπλερ, ο νέος αναπληρωτής προσωπάρχης του Τραμπ για νομοθετικές, πολιτικές και δημόσιες υποθέσεις, και ο Σέρτζιο Γκορ, ο εκλεκτός του Τραμπ για τη θέση του διευθυντή του Γραφείου Προσωπικού του Προέδρου του Λευκού Οίκου, συμμετείχαν επίσης στο ταξίδι, σύμφωνα με φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Αφού αφηγήθηκε τις συζητήσεις του με κατοίκους που φορούσαν καπέλα MAGA και για τη φυσική ομορφιά του τόπου, ο Κερκ μίλησε για τους λόγους για τους οποίους η Γροιλανδία είναι στρατηγικά σημαντική για τα συμφέροντα της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Υπάρχουν τεράστιοι φυσικοί πόροι στο νησί, είπε, και οι ΗΠΑ θα ήταν σε καλύτερη θέση να τους αναπτύξουν από ό,τι η Δανία.