Τα νέα όρια, τα ποσά και τα «ψιλά γράμματα» για συντάξεις, ενοίκια και οικογένειες με παιδιά

Στα 40.000 και τα 45.000 ευρώ οικογενειακού εισοδήματος, όπως αποτυπώθηκαν στις φορολογικές δηλώσεις του 2025, τοποθετείται ο βασικός εισοδηματικός «κόφτης» των νέων μέτρων για οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά. Σε αυτά τα επίπεδα εισοδήματος κρίνεται στην πράξη ποιοι μπαίνουν και ποιοι μένουν εκτός των βασικών ενισχύσεων από το νέο πακέτο μέτρων ύψους 500 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε o πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αξιοποιώντας το υπερπλεόνασμα του 2025. Τα όρια αυτά λειτουργούν ως σημείο εισόδου ή αποκλεισμού για τις περισσότερες παροχές.

Τα νέα εισοδηματικά κριτήρια λειτουργούν ενιαία και όχι αποσπασματικά, ακολουθώντας την ίδια λογική σε περισσότερα μέτρα. Έτσι, ένα νοικοκυριό με ένα ή δύο παιδιά που κινείται κοντά σε αυτά τα επίπεδα εισοδήματος μπορεί να ενεργοποιεί ταυτόχρονα περισσότερες από μία ενισχύσεις, ενώ μια μικρή υπέρβαση των ορίων μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια μέρους ή και του συνόλου των παροχών.

Στην πράξη, στην ίδια ζώνη εισοδήματος συγκεντρώνεται το βασικό «φίλτρο» που καθορίζει ποιοι ωφελούνται – από την ενίσχυση για τα παιδιά έως την επιστροφή ενοικίου – ενώ παράλληλα ανοίγει και το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για όσους έχουν οφειλές προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και τράπεζες. Περίπου 420.000 περισσότεροι συνταξιούχοι εντάσσονται στο σύστημα, επιπλέον 70.000 ενοικιαστές αποκτούν πρόσβαση στην επιστροφή ενοικίου, ενώ σχεδόν 1 εκατομμύριο οικογένειες με παιδιά λαμβάνουν την έκτακτη ενίσχυση, με συνολικά πάνω από 3,3 εκατομμύρια ωφελούμενους.

Μαζί με τις νέες και βελτιωμένες ενισχύσεις ενεργοποιείται και το νέο σχήμα για τη ρύθμιση των οφειλών, δίνοντας στους φορολογούμενους τρεις συγκεκριμένες επιλογές: εξωδικαστικό μηχανισμό για συνολική ρύθμιση και πιθανό «κούρεμα», ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιά χρέη και πάγια ρύθμιση για τις τρέχουσες υποχρεώσεις. Οι επιλογές αυτές επιτρέπουν προσαρμογή της λύσης ανάλογα με το ύψος και το είδος της οφειλής, ενώ για πρώτη φορά δίνεται και δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών υπό προϋποθέσεις.

Ειδικότερα: Αυξάνεται η ετησία ενίσχυση στους συνταξιούχους: Το επίδομα που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε μόνιμη βάση, αυξάνεται από 250 σε 300 ευρώ καθαρά. Τα εισοδηματικά όρια ανεβαίνουν στα 25.000 ευρώ για άγαμους και στα 35.000 ευρώ για έγγαμους, ενώ τα όρια ακίνητης περιουσίας αυξάνονται στις 300.000 και 400.000 ευρώ αντίστοιχα. Με τη διεύρυνση αυτή, εντάσσονται περίπου 420.000 επιπλέον συνταξιούχοι, ανεβάζοντας το σύνολο των δικαιούχων στα 1,87 εκατομμύρια, δηλαδή περίπου στο 85% των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Στην περίμετρο περιλαμβάνονται και δικαιούχοι αναπηρικών επιδομάτων καθώς και ανασφάλιστοι υπερήλικες, ενώ για όσους λαμβάνουν αναπηρική σύνταξη δεν ισχύουν εισοδηματικά ή ηλικιακά κριτήρια. Το κόστος της πρόσθετης παρέμβασης προσεγγίζει τα 200 εκατ. Ευρώ ( 500 εκατ συνολικά), ενώ τα ποσά είναι αφορολόγητα, ακατάσχετα και ασυμψήφιστα.

Διευρύνεται η επιστροφή ενοικίου: Τα νέα εισοδηματικά όρια αυξάνουν σημαντικά τη βάση των δικαιούχων, καλύπτοντας περίπου το 86% των ενοικιαστών, δηλαδή πάνω από 1 εκατομμύριο νοικοκυριά. Για άγαμους το όριο ανεβαίνει στις 25.000 ευρώ, για ζευγάρια στις 35.000 ευρώ με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί και για μονογονεϊκές οικογένειες στις 39.000 ευρώ. Ένα ζευγάρι με δύο παιδιά και εισόδημα έως 45.000 ευρώ εντάσσεται πλήρως στο μέτρο, ενεργοποιώντας ταυτόχρονα και άλλες ενισχύσεις. Περίπου 70.000 νέοι ενοικιαστές προστίθενται στους δικαιούχους, με επιπλέον δημοσιονομικό κόστος 25 εκατ. ευρώ ετησίως. Παράλληλα, προβλέπεται ειδική πρόβλεψη για περίπου 50.000 γιατρούς και νοσηλευτές, οι οποίοι λαμβάνουν αυξημένη ενίσχυση που αντιστοιχεί σε δύο ενοίκια μέσα στο έτος.

Έκτακτη ενίσχυση για οικογένειες με παιδιά: Θα καταβληθεί στα τέλη Ιουνίου χωρίς αίτηση, με βάση τις φορολογικές δηλώσεις του 2025 και την ήδη δηλωμένη οικογενειακή κατάσταση. Η ενίσχυση ξεκινά από 150 ευρώ και αυξάνεται κλιμακωτά ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και το εισόδημα. Για παράδειγμα, οικογένεια με ένα παιδί και εισόδημα έως 40.000 ευρώ λαμβάνει 150 ευρώ, ενώ με δύο παιδιά και εισόδημα έως 45.000 ευρώ λαμβάνει 300 ευρώ. Για τρία παιδιά το ποσό φτάνει τα 450 ευρώ και συνεχίζει ανοδικά για πολύτεκνες οικογένειες, φτάνοντας έως και τα 900 ευρώ. Τα ανώτατα εισοδηματικά όρια φτάνουν έως 65.000 ευρώ, διευρύνοντας σημαντικά το εύρος των δικαιούχων. Συνολικά, το μέτρο αφορά περίπου 975.000 νοικοκυριά με 3,3 εκατομμύρια μέλη, με κόστος περίπου 240 εκατ. ευρώ.

Συνεχίζεται η επιδότηση στο ντίζελ: Η επιδότηση παρατείνεται για τον Μάιο στα 20 λεπτά το λίτρο (16 λεπτά συν ΦΠΑ), με δημοσιονομικό κόστος 55 εκατ. ευρώ, με στόχο να συγκρατηθεί το κόστος μεταφοράς και να περιοριστεί η μετακύλισή του στις τιμές των προϊόντων.

Επεκτείνεται η επιδότηση στα λιπάσματα: Η ενίσχυση 15% συνεχίζεται έως τον Αύγουστο, καλύπτοντας την περίοδο από τα μέσα Μαρτίου έως το τέλος καλοκαιριού. Το μέτρο αφορά περίπου 250.000 αγρότες και επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα, με συνολικό κόστος 41 εκατ. ευρώ.

Περισσότερες και πιο ευέλικτες λύσεις για όλα τα χρέη

Νέες «πόρτες» ανοίγουν ως τον Ιούνιο για πάνω από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις με χρέη σε ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ και τράπεζες. Μετά τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού διαμορφώνεται ένα νέο πλαίσιο ρυθμίσεων οφειλών προς το Δημόσιο και όχι μόνο, δίνοντας πλέον τη δυνατότητα στους οφειλέτες να επιλέξουν λύση ανάλογα με το είδος και το ύψος του χρέους τους.

Με αιχμή τη μεγάλη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, η κυβέρνηση ξεδιπλώνει μια τριπλή παρέμβαση για τα ιδιωτικά χρέη, επιχειρώντας να βγάλει περισσότερους οφειλέτες από το αδιέξοδο, χωρίς όμως να δώσει εικόνα γενικής αμνηστίας. Στην πράξη, το σχήμα στηρίζεται σε τρεις άξονες: τη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού ως βασικό εργαλείο ρύθμισης, τη νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων για τα παλαιά χρέη και την πάγια ρύθμιση για τις τρέχουσες υποχρεώσεις.

Εξωδικαστικός μηχανισμός: Είναι η πιο ολοκληρωμένη και «βαριά» λύση. Πλέον καλύπτει και οφειλές από 5.000 ευρώ, έναντι 10.000 πριν, ανοίγοντας τη διαδικασία σε περίπου 300.000 επιπλέον οφειλέτες. Αφορά χρέη προς τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία και λειτουργεί με αλγόριθμο που λαμβάνει υπόψη εισόδημα και περιουσία. Μπορεί να προσφέρει πολύ μεγάλες περιόδους αποπληρωμής – σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και πάνω από 240 δόσεις – και είναι η μόνη επιλογή που μπορεί να δώσει «κούρεμα» βασικής οφειλής. Το επιτόκιο κινείται κοντά στο 3% και είναι σταθερό, κάτι που τον καθιστά πιο συμφέροντα σε βάθος χρόνου. Ενδείκνυται κυρίως για μεγάλες ή «μπερδεμένες» οφειλές, όπου απαιτείται συνολική αναδιάρθρωση.

Νέα ρύθμιση των 72 δόσεων: Ενεργοποιείται τον Ιούνιο και αποτελεί την πιο άμεση και «ρεαλιστική» επιλογή για τους περισσότερους. Αφορά παλαιά χρέη που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως 31/12/2023 και δεν βρίσκονται ήδη σε ρύθμιση, καλύπτοντας τη συντριπτική πλειοψηφία των αρρύθμιστων οφειλών που προσεγγίζουν τα 95 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 90% του συνόλου. Προβλέπει έως 72 δόσεις, με επιτόκιο 5,84% και ελάχιστη καταβολή 30 ευρώ, καλύπτοντας περίπου 1,3 εκατομμύρια φυσικά πρόσωπα και εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις. Δεν προβλέπει «κούρεμα», αλλά προσφέρει μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής και ουσιαστικά μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους έχουν συσσωρευμένα χρέη από τα χρόνια της κρίσης. Προϋπόθεση για την ένταξη είναι να έχουν τακτοποιηθεί οι νεότερες οφειλές – είτε με εξόφληση είτε μέσω της πάγιας ρύθμισης – κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι ο οφειλέτης πρέπει να μπορεί να «τρέχει» παράλληλα παλιές και νέες υποχρεώσεις.

Πάγια ρύθμιση: Είναι το βασικό εργαλείο για τα νέα χρέη μετά το 2023, με έως 24 ή 48 δόσεις. Σήμερα, τα επιτόκια διαμορφώνονται περίπου στο 4,34% ετησίως για έως 12 δόσεις και στο 5,84% για περισσότερες (13–24 δόσεις), ενώ για έκτακτες οφειλές που φτάνουν έως 48 δόσεις εφαρμόζεται στην πράξη το ίδιο υψηλότερο επίπεδο επιτοκίου.

Πρακτικά, ο εξωδικαστικός απευθύνεται σε όσους δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν συνολικά τα χρέη τους και χρειάζονται βαθιά αναδιάρθρωση, ενώ οι 72 δόσεις σε όσους θέλουν μια πιο απλή διευθέτηση των παλαιών οφειλών χωρίς «κούρεμα», αλλά με περισσότερο χρόνο. Οι δύο ρυθμίσεις θα «τρέχουν» παράλληλα και η επιλογή μετατρέπεται σε καθαρά πρακτικό ζήτημα επιλογή, ανάλογα με το προφίλ και τη δυνατότητα συνέπειας κάθε οφειλέτη.

Παράλληλα, ενεργοποιείται και η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών, εφόσον εξοφληθεί τουλάχιστον το 25% της βασικής οφειλής και ρυθμιστεί το υπόλοιπο. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται μία φορά και συνοδεύεται από σαφές μήνυμα: καμία αποδέσμευση χωρίς άμεση συμμόρφωση, ώστε να αποφευχθεί η επιστροφή στρατηγικών κακοπληρωτών σε καθεστώς ευνοϊκής μεταχείρισης, ενώ ταυτόχρονα αποκαθίσταται άμεσα η ρευστότητα για επιχειρήσεις και επαγγελματίες.

Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η ένταξη στις ρυθμίσεις αλλά η διατήρησή τους. Σήμερα, μόλις ένα μικρό ποσοστό των ληξιπρόθεσμων οφειλών βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση, κάτι που σημαίνει ότι η επιτυχία του νέου πλαισίου θα κριθεί από το αν οι οφειλέτες μπορέσουν να παραμείνουν συνεπείς, ώστε να μη δημιουργηθεί ένας νέος κύκλος «κόκκινων» χρεών τους επόμενους μήνες. Στο οικονομικό επιτελείο, άλλωστε, επιδιώκουν να αποφύγουν την εικόνα μιας νέας οριζόντιας ρύθμισης για όλους, διατηρώντας ως βασική αρχή ότι τα τρέχοντα χρέη πρέπει να εξυπηρετούνται κανονικά και οι παρεμβάσεις να στοχεύουν κυρίως στα βάρη του παρελθόντος.