Το κρίσιμο πολιτικό και οικονομικό σταυροδρόμι στο οποίο βρίσκεται η Τουρκία, περίπου δύο χρόνια πριν τις επόμενες εκλογές, περιγράφει σε ανάλυσή του ο Guardian, επισημαίνοντας πως η αναμέτρηση θα καθοριστεί όχι μόνο από τις κάλπες, αλλά και από το ποιοι έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν την εξουσία και να ακουστούν. Σύμφωνα με το μέσο, η ακύρωση της ηγεσίας του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και η επαναφορά του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου δείχνουν προσπάθειες αποδυνάμωσης της αντιπολίτευσης, ενώ ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει την αυταρχική του πορεία, ενισχύοντας τις προεδρικές εξουσίες και ελέγχοντας ΜΜΕ και κοινωνία των πολιτών. Παράλληλα, η οικονομική κρίση με υψηλό πληθωρισμό και ιστορικά χαμηλή λίρα επηρεάζει την υποστήριξη προς τον Πρόεδρο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών πριν το 2028.
Όπως γράφει στην ανάλυσή του ο Guardian, οι επόμενες προεδρικές εκλογές στην Τουρκία «έχουν προγραμματιστεί για το 2028. Ωστόσο, πολλοί εκτιμούν ότι ενδέχεται να γίνουν νωρίτερα. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι τη στιγμή που οι ψηφοφόροι θα ρίξουν πραγματικά την ψήφο τους, το αποτέλεσμα μπορεί να έχει ήδη καθοριστεί – ειδικά μετά τα τελευταία γεγονότα».
«Την Πέμπτη, ένα εφετείο ακύρωσε την – από το 2023 – διαδικασία εκλογής ηγεσίας του κόμματος της αντιπολίτευσης (CHP), απομακρύνοντας τον επικεφαλής του, Οζγκούρ Οζέλ. Ο 51χρονος είχε αναζωογονήσει το CHP, που είχε συντρίψει το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στις δημοτικές εκλογές του 2024. Ήταν επίσης ένας από τους λίγους κορυφαίους πολιτικούς που έμεινε ανέπαφος από τον εκτεταμένο κατασταλτικό μηχανισμό, με εκατοντάδες στελέχη και πολιτικούς του CHP να έχουν συλληφθεί. Η οργάνωση Human Rights Watch αναφέρει ότι το δικαστικό σύστημα έχει χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της αντιπολίτευσης» αναφέρει η ανάλυση και συνεχίζει: «Τον Μάρτιο ξεκίνησε μαζική δίκη για διαφθορά, με κατηγορούμενο και τον δήμαρχο Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος είχε συλληφθεί πέρυσι, την ημέρα που επελέγη ως υποψήφιος του CHP για την προεδρία. Αν καταδικαστεί για όλες τις κατηγορίες, ενδέχεται να αντιμετωπίσει ποινή άνω των 1.900 ετών. Η απόφαση της Πέμπτης θεωρήθηκε ευρέως ως προσπάθεια περαιτέρω υποταγής και διάσπασης του CHP, το οποίο έκανε λόγο για «δικαστικό πραξικόπημα». Ο προηγούμενος, αντιδημοφιλής ηγέτης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου – που είχε χάσει τις εκλογές του 2023 από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρά την άνοδο της αντιπολίτευσης – επανήλθε στη θέση του».
Στην αναφορά του για τον νυν πρόεδρο της Τουρκίας, ο Guardian γράφει: «Ο Ερντογάν ακολουθεί όλο και πιο αυταρχική πορεία από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2003, ιδιαίτερα μετά τις διαδηλώσεις στο πάρκο Γκεζί το 2013 και την απόπειρα πραξικοπήματος πριν από δέκα χρόνια. Προώθησε συνταγματικές αλλαγές που αντικατέστησαν το κοινοβουλευτικό σύστημα με ένα ισχυρά συγκεντρωτικό προεδρικό σύστημα. Οι πιστοί του ελέγχουν τα ΜΜΕ, η κοινωνία των πολιτών έχει καταπιεστεί, ενώ την Πέμπτη υπέγραψε διάταγμα για το κλείσιμο ιδιωτικού πανεπιστημίου που θεωρούνταν κέντρο φιλελεύθερων απόψεων.
Υπάρχει όριο δύο θητειών για τον Πρόεδρο, αλλά ο Ερντογάν θα μπορούσε να κατέβει ξανά σε περίπτωση πρόωρων εκλογών. Η συμφιλίωση με τους Κούρδους θα μπορούσε επίσης να φέρει υποστήριξη από το φιλοκουρδικό Κόμμα Ισότητας και Δημοκρατίας για αλλαγές στο σύνταγμα. Η δεινή κατάσταση της οικονομίας δύσκολα θα βελτιωθεί, δεδομένης της μεγάλης εξάρτησης της Τουρκίας από εισαγωγές καυσίμων.
Ο Ερντογάν παρουσιάζει τον εαυτό του ως λύση στα προβλήματα που ο ίδιος δημιούργησε, αλλά το αυξανόμενο κόστος ζωής υπονομεύει την υποστήριξή του. Η κεντρική τράπεζα αύξησε τον στόχο πληθωρισμού από 16% σε 24% φέτος. Μετά την ακύρωση της υποψηφιότητας Οζέλ, το χρηματιστήριο κατέρρευσε κατά 6% και η λίρα έφτασε σε ιστορικά χαμηλά, με μερική ανάκαμψη να καταγράφεται την Παρασκευή. Η ανακοίνωση νέας φορολογικής αμνηστίας δεν αναμένεται να βελτιώσει την οικονομία ή να προσελκύσει ξένους επενδυτές σε αυτό το αβέβαιο νομικό και πολιτικό περιβάλλον.
Ο Πρόεδρος διατηρεί υποστήριξη εντός και συμμόρφωση στο εξωτερικό, διαχειριζόμενος επιδέξια ένα σύνθετο διεθνές περιβάλλον, περιλαμβανομένων των πολέμων στον Κόλπο και στην Ουκρανία, καθώς και της αστάθειας στη Συρία. Την Πέμπτη, ο Ντόναλντ Τραμπ επαίνεσε έναν «σκληρό τύπο» που έχει «κάνει πολύ καλή δουλειά». Για την ΕΕ, που παλαιότερα αποτελούσε πηγή πίεσης, προτεραιότητα είναι πλέον η Ουκρανία».
«Όπως έχει επισημάνει με θυμό ο Οζέλ, ο Κιρ Στάρμερ και το Εργατικό Κόμμα – άλλο κόμμα κεντροαριστεράς – είχαν ελάχιστη αντίδραση στη σύλληψη του Ιμάμογλου. Πρόκειται για λάθος, καθώς η δημοκρατία δεν εξαφανίζεται μέσα σε μία νύχτα· καταρρακώνεται σταδιακά, σε μήνες και χρόνια. Στις επόμενες εκλογές στην Τουρκία, η δημοκρατία δεν καθορίζεται μόνο από τη διαδικασία της ψήφου, αλλά και από το ποιος έχει το δικαίωμα να κατέβει υποψήφιος και αν μπορεί να ακουστεί. Χωρίς αντίδραση, ο επόμενος εκλογικός αγώνας καθορίζεται ήδη» ολοκληρώνει την ανάλυσή του το μέσο.
