Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης “ξαναζωντάνεψε” το Σαββατοκύριακο 19 και 20 Σεπτεμβρίου στη γενέτειρά του στη Σκιάθο.
Ενα διήμερο αφιέρωμα στον τεράστιο αυτό σκιαθίτη λόγιο διοργανώθηκε από την Εταιρία Κοινωνικής Παρέμβασης και Πολιτισμού της Περιφέρειας Θεσσαλίας και το Δήμο Σκιάθου. Μεγάλος αριθμός συμμετεχόντων και ακροατών έζησαν στο κλίμα της ζωής και της δημιουργίας της προσωπικότητας του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που έχει διεθνή αναγνώριση και μία δυναμική που συναντάμε έντονα διαχρονικά.
Από τις “δυνατές” στιγμές του διήμερου αφιερώματος ήταν οι βραβεύσεις της επί 42 χρόνια υπεύθυνης του Μουσείου Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο κ. Αθηνάς Παπαγεωργίου και του επί 55 χρόνια ιερέα των Ταξιαρχών, κοινωνού του μεγάλου συγγραφέα, Παπαγεώργη Σταματά.
Και η παρουσίαση – μελέτη έργων του Παπαδιαμάντη από μαθητές του 2ου Πρότυπου Γυμνασίου Βόλου, που έδειξε περίτρανα ότι αγγίζει, συγκινεί και ενθουσιάζει την νέα γενιά. Η παρουσία τόσων των μαθητών όσο και των εκπαιδευτικών ήταν το ιδιαίτερο στοιχείο της διήμερης αυτής συνάντησης στο πλαίσιο της ενδιαφέρουσας θεματικής ενότητας “Ο Παπαδιαμάντης την εκπαίδευση”.
Ο Αλέξαδρος Παπαδιαμάντης υπήρξε από τλους σημαντικότερους έλληνες λογοτέχνες, γνωστός και ως “ο άγιος” των ελληνικών γραμμάτων. Εγραψε κυρίως διηγήματα, τα οποία κατέχουν περίοπτη θέση στην νεοελληνική λογοτεχνία. Ο μεγάλος σκιαθίτης λόγιος γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1851 και “έφυγε” στις 4 Ιανουαρίου 1911 από πνευμονία. Το ψευδώνυμό του (έγινε πολύ γνωστός με αυτό) ήταν “κοσμοκαλόγερος”. Από τα πλέον γνωστά του έργα : Η Φόνισσα, Οι έμποροι των εθνών,Ονειρο στο κύμα, Η νοσταλγία και άλλα.
Εζησε μόνος, απένταρος, πιστός στην τέχνη, αδιάφορος για τα χρήματα και την κοινωνική ένταξη και αναγνώριση. Μοίρασε τη ζωή του στα καπηλειά και στις εκκλησίες, σχεδόν ρακένδυτος. Υπήρξεένας αποσυνάγωγος τεχνίτης της γλώσσας και της αφήγησης.
Οι εισηγητές της διήμερης συνάντησης “φώτισαν” την προσωπικότητα (ήταν ιδιαίτερα σύνθετη), τα λόγια, τις έννοιες και την γλωσική ιδιομορφία του μεγάλου αυτού συγγραφέα και ποιητή. Μεταξύ των ομιλητών και ερευνητές οι οποίοι εδώ και χρόνια αναζητούν και αναλύουν τα λόγια, τα έργα και τις βαθύτερες έννοιες των όσων κατέγραψε ο “κοσμοκαλόγερος”.
Η πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου και πρόεδρος της ΕΚΠΟΛ καλωσορίζοντας τους συμμετέχοντες και ανοίγοντας τις εργασίες του διήμερου αυτού αφιερώματος αναφέρθηκε στην μεγάλη σημασία που δίνει η ΕΚΠΟΛ να συνδέσει τις τοπικές κοινωνίες με την ιστορία και την παράδοση και τόνισε πως ήδη έχει πραγματοποιηθεί ένας μεγάλος κύκλος εκδηλώσεων σε διάφορες περιοχές της Μαγνησίας με σημαντική επιτυχία. Σημείωσε ότι η απόφαση της διοίκησης της ΕΚΠΟΛ να βραβεύσει τους δύο αυτούς ανθρώπους – την υπεύθυνη του Μουσείου Παπαδιαμάντη και τον ιερέα του νησιού- έχει ως στόχο την αναγνώριση του έργου τους και την επίπονη και πολύχρονη εργασία τους στη διατήρηση της παράδοσης στην τοπική κοινωνία.
Ο Δήμαρχος της Σκιάθου Θοδωρής Τζούμας στο δικό του χαιρετισμό αναφέρθηκε στην σύνδεση του Παπαδιαμάντη με την Σκιάθο που την ανέδειξε και σε διεθνές επίπεδο,
Στον δικό της χαιρετισμό η αντιπεριφερειάρχης Β. Σποράδων κ. Αμαλία Γραββάνη έκανε αναφορά στο αγαπημένο διήγημα των παιδικών της χρόνων από τον Παπαδιαμάντη εισάγοντας στο πνεύμα της εκδήλωσης και σημειώνοντας το πόσο επίκαιρος διαχρονικά είναι ο σκιαθίτης λόγιος.
Χαιρετισμούς ακόμη απηύθυναν ο επίτιμος πρόξενος Γερμανίας και Αυστρίας κ. Γιώργος Παπαρίζος σημειώνοντας ότι ο Παπαδιαμάντης αποτελεί συνδετικό κρίκο των ξένων επισκεπτών στο νησί συμβάλλοντας έτσι και στην τουριστική ανάπτυξη.
Ο πρόεδρος της Ενωσης Εστίασης, εκπρόσωπος των Επιμελητηρίων και μέλος της ΕΚΠΟΛ κ. Σάκης Σλατούδης, η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Λαμιέων κ. Ειρήνη Σόλια και η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής Σκιάθου κ. Ματούλα Χονδρονικολή.
Οι θεματικές ενότητες της διημερίδας είχαν αναφορά στη σχέση του συγγραφέα με την Σκιάθο και την ιδιαίτερη γλώσσα του έως την σημερινή εκπαίδευση και τη σχολική ζωή, την θρησκευτικότητα και τις κοινωνικές διαστάσεις που φτάνουν μέχρι την σημερινή εποχή.
Αλλωστε οι εξαιρετικές εργασίες πάνω στα έργα του Παπαδιαμάντη που παρουσίασαν οι μαθητές του 2ου Προτύπου Γυμνασίου Βόλου Στέφανος Παναγιωτάκος, Βίκτωρας Κοντονάτσιος, Νέλλη Μπαντά και Ιωσηφίνα Πατρινού ανέδειξαν την διαχρονικότητα ανάμεσα στην εποχή του μεγάλου αυτού λόγιου με το σήμερα. Τα παιδιά εργάστηκαν με ζήλο και μεράκι – όπως είπαν πάνω στα έργα του Παπαδιαμάντη – και μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων κατέληξαν στην δική τους μελέτη.
Οι ομιλητές και τα θέματα της διημερίδας
Ενότητα 1η Η Σκιάθος του Παπαδιαμάντη
¨Το έργο του Παπαδιαμάντη ως αφόρμηση οικολογικής προσέγγισης και περιβαλλοντικής αγωγής” Εισήγηση: Αναστασία Σκολαρίκη φοιτήτρια Νομικής ΑΠΘ
Ιερή τοπιογραφία και εικαστική μνήμη: Τα μοναστήρια της Παναγιάς Κεχριάς και της Παναγίας Εικονίστριας μέσα από την ποίηση του Παπαδιαμάντη.
Εισήγηση: Ιωάννης Τσιουρής ΕΔΙΠ Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, τμήμα ΙΑΚΑ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Η οικία Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο: Αρχιτεκτονική και μουσειολογική προσέγγιση μιας κατοικίας του 19ου αιώνα: Εισήγηση Ηλιάνα Ζιώγα μουσειολόγος και Αθανάσιος Αθανασιάς πολιτικός μηχανικός μουσειογράφος.
“Προσκυνηματικές επισκέψεις επισκέψεις λογοτεχνών στο μουσείο του Παπαδιαμάντη. Εισήγηση: Αθηνά Παπαγεωργίου υπεύθυνη του Μουσείου.
Ενότητα 2η “ Ο Παπαδιαμάντης στην Εκπαίδευση”
“Ο Παπαδιαμάντης στην εκπαίδευση”
Εισήγηση: Αγγελική Λαζαρίδου καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αντιπρόεδρος Προτύπων, Πειραματικών σχολείων Θεσσαλίας.
“Το υπαρξιακό υπόβαθρο του κομοκαλόγερου : Ιστορικό πλαίσιο, βιωματικός πυρήνας, τεχνική γεωμετρία και η εσωτερική δραματουργία στον “Καλόγερο” του Παπαδιαμάντη”.
Εισήγηση: Αντώνης Αντωνίου, ποιητής υπεύθυνος σχολικών δραστηριότητων ΔΠΕ Μαγνησίας.
Ενότητα 3η : “Εκπαίδευση και σχολική ζωή στο έργο
του Αλέξανδρου Παπδιαμάντη”
“Ο Παπαδιαμάντης στα θρανία της Α’ Λυκείου: Τα ρόδινα ακρογιάλια συναντούν τον σύγχρονο μαθητή”
Εισήγηση: Μαρία Μαθινού φιλόλογος στο 2ο Πρότυπο σχολείο Βόλου
“Εκπαίδευση και σχολική ζωή στο έργο του Παπαδιαμάντη: Οψεις της εκπαιδευτικής πραγματικότητας στα τέλη του 19ου αιώνα”
Εισήγηση: Σοφία Κανταράκη διευθύντρια 2ου Προτύπου Γυμνασίου Βόλου
“Πειθαρχία και παιδαγωγικές πρακτικές : Το σχολείο της αυστηρότητας στο έργο του Παπαδιαμάντη”
Εισήγηση: Στέφανος Παναγιωτάκος και Βίκτωρα Κοντονάτσιος
“Κοινωνικές και έμφυλες ανισότητες στην εκπαίδευση”
Εισήγηση: Νέλλη Μπαντά και Ιωσηφίνα Πατρινού
“Ο οριενταλισμός, οι σιωπές της ιστορίας και ο Παπαδιαμάντης”. Εισήγηση: Αντώνης Σμυρναίος καθηγητής Νεοελληνικής Ιστορίας στο Παιδαγωγικό τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
“Η θρησκευτικότητα στον Παπαδιαμάντη”. Εισήγηση: Μαρία Νάστου, φιλόλογος
“Η γλώσσα του Παπαδιαμάντη ως λογοτεχνικός κόσμος- Από την αρχαϊζουσα αφήγηση στην ζωντανή λαϊκή φωνή”. Εισήγηση : Ειρήνη Σόλια φιλόλογος- γλωσσολόγος
“Ποιήματα για τον Παπαδιμάντη”. Εισήγηση: Σταύρος Καρακωνσταντάκης ποιητής
“Η σφαγή των κηφήνων, η αθησαύριστη μετάφραση του Παπαδιαμάντη και άλλα του Μωραϊτίδη”. Εισήγηση : Γιώργος Σανιδάς συγγραφέας.
Παπαγιώργης Σταματάς – Μία σημερινή μορφή της Σκιάθου, κοινωνός του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
Ιδιαίτερα συγκινητικές οι στιγμές της βράβευσης της υπεύθυνης του Μουσείου Αθηνάς Παπαγεωργίου, η οποία έχει συνδέσει την ζωή της με τον μεγάλο λόγιο για περισσότερα από 40 χρόνια και θα συνεχίσει , όπως είπε χαρακτηριστικά. Και του ιερέα Παπαγιώργη Σταματά.
Ο ιερέας υπηρετεί στη Σκιάθο 55 χρόνια και χαίρει σεβασμού και εκτίμησης στο νησί τόσο για την ποιμαντική του δράση όσο και για την αγάπη και διάδοση του έργου του μεγάλου ποιητή και μέσα από αληθινές αναφορές και ιστορίες που μεταφέρει στους κατοίκους του νησιού.
Η εκδήλωση για τον Παπαδιαμάντη της ΕΚΠΟΛ σε συνεργασία με τον Δήμο Σκιάθου ξεχώρισε για την έμφαση που δόθηκε στην ανάδειξη στην πράξη της σύνδεσης της εκπαιδευτικής έρευνας με την μαθητική δημιουργία και συμμετοχή φωτίζοντας μέσα από το παπαδιαμαντικό έργο πτυχές της σχολικής ζωής, της σημερινής εκπαιδευτικής πραγματικότητας και των κοινωνικών συνθηκών της εποχής.
Εκπαιδευτικοί και μαθητές είχαν την ευκαιρί να συναντηθούν στο ίδιο πεδίο μελέτης, έρευνας και δημόσιου λόγου προσεγγίζοντας το έργο του Παπαδιαμάντη από διαφορετικές οπτικές.
Στη διημερίδα αυτή συνδέθηκε η λογοτεχνία με την ιστορία της εκπαίδευσης, την κοινωνική πραγματικότητα, την θρησκευτικότητα και τα ζητήματα της παιδαγωγικής αναδεικνύοντας ότι το έργο του Παπαδιαμάντη είναι και σήμερα σημαντικό για το σχολείο και την κοινωνία. Ηταν μία διημερίδα συνάντησης γενεών, τόπων και εποχών.
Το κλείσιμο έγινε με την ευχή όλων να συναντηθούν και πάλι με τον μεγάλο λόγιο Σκιαθίτη του χρόνου στο λατρεμένο του νησί σε μία άλλη διάσταση του τεράστιου έργου του.
Και το σύνθημα της διήμερης αυτής συνάντησης μπορεί να είναι : Διαβάζουμε Παπαδιαμάντη…
Τον συντονισμό και την παρουσίαση της διημερίδας είχε η δημοσιογράφος Τούλα Κεκάτου. Την τεχνική κάλυψη ο Νίκος Τζούμας και οι συνεργάτες του.
